Vào 24-3-2021, Ủy Ban Công Tác Ngôn Ngữ Văn Tự Quốc Gia (国家语言文字工作委员会) – Bộ giáo dục Trung Quốc đã ban hành bộ TIÊU CHUẨN CÁC CẤP BẬC TIẾNG TRUNG TRONG GIÁO DỤC TIẾNG TRUNG QUỐC TẾ (国际中文教育中文水平等级标准). Bộ tiêu chuẩn này sẽ chính thức được áp dụng kể từ 1-7-2021. Bộ tiêu chuẩn đánh giá năng lực Hán ngữ mới – thường được biết đến với mô hình 3 trình độ – 9 cấp độ là bước cải tiến lớn nhằm phản ánh chính xác hơn năng lực tiếng Trung của người học trên toàn cầu.

Tên gọi của bộ tiêu chuẩn

Tên tiếng Trung đầy đủ của bộ tiêu chuẩn là 国际中文教育中文水平等级标准, dịch sang tiếng Việt là Tiêu chuẩn các cấp bậc tiếng Trung trong giáo dục tiếng Trung Quốc tế hoặc Tiêu chuẩn phân cấp tiếng Trung trong giáo dục tiếng Trung Quốc tế.

Tên gọi tắt tiếng Trung Quốc của bộ tiêu chuẩn là 等级标准, tiếng Việt sẽ gọi tắt là Tiêu chuẩn cấp bậc hay Tiêu chuẩn phân cấp. Ngoài ra, chúng ta còn thấy bộ tiêu chuẩn này còn có một số tên gọi khác như:

– Tiêu chuẩn 3 trình độ, 9 cấp độ dựa vào sự phân chia các cấp, bậc của tiêu chuẩn.

– Tiêu chuẩn GF 0025-2021gọi theo mã số của tiêu chuẩn.

– Tiêu chuẩn HSK 3.0 để phân biệt với tiêu chuẩn HSK cũ, trong đó tiêu chuẩn trước tiêu chuẩn này gọi là HSK 2.0, hay HSK 6 cấp.

Để ngắn gọn trong trình bày, sau này chúng ta sẽ gọi tắt bộ tiêu chuẩn này với tên gọi HSK 3.0.

1. Hệ thống HSK 3.0 gồm những gì?

HSK được phân chia thành 3 trình độ và 9 cấp độ, cụ thể:

Sơ cấp: Cấp 1 – 3
Trung cấp: Cấp 4 – 6
Cao cấp: Cấp 7 – 9

Sự phân chia này giúp mô tả chi tiết hơn sự tiến bộ của người học, đồng thời phù hợp với nhu cầu học tập, làm việc và nghiên cứu hiện nay. Điểm nổi bật nhất là HSK 7–9 không tách thành 3 bài thi riêng, mà thí sinh làm cùng một đề và được xếp cấp theo mức đạt được.

2. Những điểm nổi bật của HSK 3.0

Kho ngôn ngữ được chuẩn hóa và mở rộng

Bộ tiêu chuẩn thu thập:

1.110 âm tiết
3.000 chữ Hán viết tay
11.092 từ vựng
572 điểm ngữ pháp

Những con số này phản ánh độ rộng của tiếng Trung hiện đại, đồng thời phù hợp với tình huống ngôn ngữ thực tế.

Mô hình “3+5”: 3 khía cạnh đánh giá + 5 kỹ năng ngôn ngữ

HSK mới dựa trên:

Năng lực giao tiếp
Nhiệm vụ chủ đề
Chỉ tiêu ngôn ngữ định lượng

Và đánh giá toàn diện qua 5 kỹ năng: Nghe, Nói, Đọc, Viết, Dịch (bắt buộc từ cấp 4 trở lên)

Nhấn mạnh năng lực dịch thuật

Khác với HSK cũ, HSK mới yêu cầu người học làm quen với dịch thuật từ trình độ trung cấp. Đến cấp 6, người học cần có khả năng:

Dịch những tài liệu thông dụng
Phiên dịch trong các tình huống không trang trọng
Biên dịch những tài liệu văn bản thường gặp như văn tự sự, văn thuyết minh, văn nghị luận, v.v.

Tách bạch giữa “nhận biết chữ” và “viết chữ”

Bộ tiêu chuẩn đưa ra danh sách 3.000 chữ viết tay theo cấp độ, giúp người học giảm áp lực khi bắt đầu làm quen với chữ Hán, nhưng vẫn đảm bảo khả năng đọc–viết về lâu dài.

3. Mỗi cấp độ yêu cầu gì?

Từ cấp 1 trở đi, người học được yêu cầu đáp ứng các mức độ về tốc độ nghe – đọc – viết, ví dụ:

Cấp 1: Nghe ≥ 100 chữ/phút; Đọc ≥ 80 chữ/phút; Viết ≥ 10 chữ/phút
Cấp 4 trở lên: Bắt đầu thêm yêu cầu về dịch thuật
Cấp 7–9: Yêu cầu cao về sử dụng ngôn ngữ tổng hợp, phù hợp với nghiên cứu và giao tiếp chuyên ngành.

Kết luận

HSK 3 trình độ – 9 cấp độ không chỉ mở rộng khối lượng kiến thức mà còn hướng đến đánh giá năng lực sử dụng tiếng Trung một cách thực tiễn và toàn diện. Đây là xu thế mới trong giáo dục Hán ngữ, phù hợp cho người học từ cơ bản đến nâng cao và cho cả mục đích học thuật lẫn nghề nghiệp.

Tiến sĩ Phạm Thị Duyên Hồng (Trường Đại học Ngoại ngữ – Tin học TP.HCM) tổng hợp