“Tiếng Trung Thương mại: Hành trình Con đường Tơ lụa – Giáo trình Trung cấp” là một bộ giáo trình tiếng Trung thương mại được biên soạn dành cho người học tiếng Trung thương mại đã đạt trình độ từ HSK cấp 4 trở lên hoặc BCT cấp 3 trở lên. Giáo trình phù hợp với người học tiếng Trung thương mại trong và ngoài nước, những người đi làm có quan hệ giao thương với doanh nghiệp hoặc tổ chức Trung Quốc, cũng như những người yêu thích và nghiên cứu tiếng Trung thương mại.
I. Mục tiêu giảng dạy
1. Mục tiêu năng lực ngôn ngữ
Nắm vững một lượng nhất định các từ ngữ thương mại thông dụng và các mẫu câu thường dùng trong tiếng Trung thương mại; có khả năng hiểu và vận dụng ngôn ngữ trang trọng trong giao tiếp thương mại thông thường; có thể sử dụng thành thạo tiếng Trung để tiến hành các hoạt động thương mại cơ bản.
2. Mục tiêu năng lực chuyên môn
Hiểu được các khái niệm và nguyên lý cơ bản của hoạt động thương mại; làm quen với một số kỹ thuật và quy trình liên quan đến thương mại hiện đại; nắm vững các kỹ năng giao tiếp thương mại nhất định.
3. Mục tiêu năng lực văn hóa
Hiểu các hiện tượng văn hóa thương mại đặc thù của Trung Quốc; nắm vững nghi thức giao tiếp thương mại tại Trung Quốc, đồng thời có thể tham gia các hoạt động thương mại một cách phù hợp.
II. Kết cấu giáo trình
“Tiếng Trung Thương mại: Hành trình Con đường Tơ lụa – Giáo trình Trung cấp” gồm 2 quyển, nội dung có trọng tâm khác nhau và được thiết kế theo hướng nâng cao dần.
- Quyển 1: Tập trung vào các hoạt động bán hàng và hoạt động nội bộ doanh nghiệp mà người học quen thuộc, bao gồm các chủ đề thương mại loại hình nhỏ, như: Thương mại điện tử, nhãn hiệu, bao bì, xúc tiến bán hàng, phương thức thanh toán, nghiên cứu thị trường, khai báo hải quan, tổng kết cuối năm, v.v.
- Quyển 2: Tập trung vào quản lý doanh nghiệp, các hoạt động thương mại quy mô lớn và hoạt động đối ngoại của doanh nghiệp, bao gồm các chủ đề thương mại chuyên ngành, như: Quản lý vận hành, văn hóa doanh nghiệp, vận tải và kho bãi, bảo hiểm, bồi thường vi phạm hợp đồng, vay vốn, quản lý tài chính, hợp đồng, v.v.
Quyển 1 và quyển 2 có quy cách biên soạn thống nhất, mỗi quyển gồm 8 đơn vị bài học, mỗi đơn vị gồm 3 bài. Mỗi đơn vị bao gồm các phần như: Phần dẫn nhập, 3 bài khóa, Hình thức biểu đạt thường dùng, Phân biệt từ ngữ, Bài tập đơn vị, Mở rộng kiến thức, Giao lưu văn hóa. Nội dung cụ thể như sau:
- Phần dẫn nhập: Đặt vấn đề, dẫn dắt vào chủ đề của đơn vị bài học.
- Bài 1: Dạng hội thoại, dẫn dắt người học cảm nhận nội dung chủ đề của đơn vị bài học.
- Bài 2: Dạng hội thoại, dẫn dắt người học cảm nhận và hiểu biết cụ thể về đề tài thương mại có liên quan
- Bài 3: Dạng đoạn văn, dẫn dắt người học hiểu sâu hơn về lý thuyết hoặc thực tiễn thương mại
- Hình thức biểu đạt thường dùng: Giải thích các từ ngữ hoặc mẫu câu trọng điểm trong 3 bài, giúp người học lý giải quan hệ logic của bài văn.
- Phân biệt từ ngữ: Giải thích các từ ngữ dễ lẫn lộn trong 3 bài, giúp người học hiểu ý nghĩa và sự khác nhau giữa chúng, đồng thời nắm được cách dùng chính xác.
- Bài tập đơn vị: Luyện tập củng cố mục tiêu ngôn ngữ của đơn vị bài học, đồng thời hướng dẫn thêm cho người học hợp tác hoàn thành việc huấn luyện thực hành thương mại.
- Mở rộng kiến thức: Bổ sung từ ngữ và cách diễn đạt có liên quan đến chủ đề của đơn vị bài học, giúp người học mở rộng kiến thức thương mại và kiến thức văn hóa thương mại.
- Giao lưu văn hóa: Giới thiệu những kiến thức văn hóa về chính sách kinh tế và thực tiễn thương mại Trung Quốc, giúp người học hiểu thêm về hệ sinh thái thương mại Trung Quốc.
Mỗi bài bao gồm các phần: Định hướng học tập, Từ vựng thông thường, Từ vựng trọng điểm, Bài khóa, Chú thích, Bài tập. Nội dung cụ thể như sau:
- Định hướng học tập: Định hướng học tập theo mô hình tích hợp “Ngôn ngữ + Thương mại + Văn hóa”, làm rõ những kiến thức tiếng Trung, kiến thức thương mại và kiến thức văn hóa thương mại cần nắm trong bài.
- Từ vựng thông thường: Nêu phiên âm, từ loại và giải nghĩa tiếng Việt; người học nắm vững nghĩa từ là được.
- Từ vựng trọng điểm: Cung cấp phiên âm, từ loại, giải thích tiếng Trung, sự phối hợp thường dùng và câu ví dụ điển hình, giúp người học nắm vững cách dùng từ ngữ một cách toàn diện.
- Bài khóa: Xây dựng môi trường thương mại thực tế, trình bày ví dụ thực tế ứng dụng các điểm kiến thức “tiếng Trung + thương mại + văn hóa”.
- Chú thích: Giải thích thuật ngữ chuyên ngành và kiến thức thương mại mà bài khóa đề cập đến.
- Bài tập: Thông qua việc luyện tập các điểm ngôn ngữ mục tiêu, giúp người học hiểu sâu hơn về bài khóa và củng cố những điểm kiến thức đã học trong bài.
III. Đặc điểm nổi bật của giáo trình
1. Tuân thủ triết lý biên soạn của mô hình 3 trong 1 “Ngôn ngữ + Thương mại + Văn hóa”
Bộ giáo trình này tích hợp 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết với kiến thức chuyên ngành thương mại; đồng thời lồng ghép kiến thức văn hóa thương mại vào nội dung giảng dạy, khiến người học – trên cơ sở nắm được cách diễn đạt ngôn ngữ thương mại Trung Quốc – hiểu được tư duy thương mại, chính sách thương mại và môi trường thương mại Trung Quốc, từ đó tiến hành việc giao lưu thương mại xuyên văn hóa một cách thuận lợi.
2. Nội dung nhấn mạnh tính liên kết
Một là chủ đề của các đơn vị bài học có liên kết với nhau. Chủ đề của các đơn vị bài học có tính liên tục mạnh, ví dụ các chuyên đề như Thương mại điện tử, Xúc tiến bán hàng, Phương thức thanh toán… ở quyển 1 đều được triển khai xoay quanh chủ đề “bán hàng”, giúp người học hiểu sâu hơn về nghiệp vụ chính của công ty thương mại.
Hai là việc biên soạn bài khóa chú trọng đến tính logic chuyên môn, ví dụ các đơn vị bài học Vận tải và kho bãi, Bảo hiểm, Bồi thường vi phạm hợp đồng… ở quyển 2 được biên soạn dựa theo trình tự triển khai nghiệp vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, giúp người học hiểu sâu hơn về các quy trình thương mại.
Ba là chú trọng sự kết nối liền mạch giữa ba giai đoạn sơ cấp, trung cấp và cao cấp. Hai quyển trung cấp có chức năng kết nối trên dưới, vì thế, bài khóa của mỗi đơn vị bài học trong hai quyển này đều do hai đoạn hội thoại và một đoạn văn tạo thành. Bài khóa dạng hội thoại kế thừa hình thức biên soạn của các quyển sơ cấp, phong cách ngôn ngữ là văn nói, giúp người học thuận lợi thực hiện việc chuyển tiếp từ giai đoạn sơ cấp sang giai đoạn trung cấp; bài khóa dạng đoạn văn là sự chuẩn bị và đặt nền tảng cho việc học tiếng Trung thương mại cao cấp, phong cách ngôn ngữ là văn viết, huấn luyện năng lực đọc và diễn đạt thành đoạn cho người học.
3. Quán triệt nguyên tắc giảng dạy “Thực tiễn là trên hết”
Bộ giáo trình này chú trọng việc xây dựng môi trường thương mại thực tế, đặt trải nghiệm thực tế lên hàng đầu. Ví dụ: Trước bài hội thoại có phần giới thiệu bối cảnh ngắn gọn; trong phần bài tập cung cấp dàn ý bài khóa, giúp người học hiểu sâu hơn về bài khóa. Đồng thời, trong bài tập đơn vị có thiết kế chuỗi nhiệm vụ, đưa ra 3 bước hoạt động thực tiễn trong giờ học, thông qua thực hành giúp người học ghi nhớ sâu hơn về các chủ đề thương mại, làm tăng cảm giác chân thật như tham gia vào các hoạt động thương mại cho người học.
IV. Khuyến nghị sử dụng
- Hai quyển trung cấp gồm 16 đơn vị bài học, mỗi đơn vị 3 bài học, tổng cộng 48 bài, có thể sử dụng trong 1 năm học. Khuyến nghị ở hai bài đầu của mỗi đơn vị, mỗi bài được hoàn thành trong khoảng 2 tiết học, bài 3 và bài tập tổng hợp đơn vị hoàn thành trong khoảng 4 tiết học.
- Khuyến nghị triển khai giảng dạy theo thứ tự từng phần của giáo trình, tức là “Định hướng học tập – Giảng dạy và luyện tập từ vựng – Giảng dạy và luyện tập bài khóa – Giảng dạy và luyện tập ngữ pháp – Lý giải bài khóa – Thực hành thương mại”.
- Phần Mở rộng kiến thức và Giao lưu văn hóa ở mỗi đơn vị bài học có thể căn cứ theo tình hình giảng dạy cụ thể kết hợp với báo cáo thực hành thương mại theo nhóm để triển khai giảng dạy, cũng có thể do người học tự học.
Xin chân thành cảm ơn sự quan tâm và ủng hộ của quý vị đối với bộ “Tiếng Trung Thương mại: Hành trình Con đường Tơ lụa – Giáo trình Trung cấp”. Mọi ý kiến đóng góp hoặc thắc mắc, xin vui lòng liên hệ với chúng tôi vào bất cứ lúc nào.
Đội ngũ biên soạn
Tháng 8 năm 2025