龙女 — LONG NỮ

观世音菩萨的右胁侍是位女性,即龙女。龙女的得道,与善财大不相同。龙女的成佛是广修供养、供佛及僧而得。

Phò trì bên phải của Quan Thế Âm Bồ Tát là một vị nữ nhân, tức Long Nữ. Sự đắc đạo của Long Nữ rất khác với Thiện Tài. Long Nữ thành Phật là do tu niệm nhiều, cúng dưỡng, cúng Phật và chư tăng.

龙女本是佛教护法天神——二十诸天之一娑竭罗龙的女儿。龙女极为聪慧,年方八岁时,偶听文殊菩萨在龙宫说法,顿然觉悟。遂至灵鹫山礼拜释迦,以龙身成就佛道。

Long Nữ vốn là thiên thần hộ pháp Phật giáo, con gái của Long Vương Tư Kiệt La, một trong hai mươi chư thiên. Long Nữ hết sức thông tuệ, năm lên 8 tuổi, tình cờ nghe Văn Thù Bồ Tát thuyết pháp ở Long cung, bỗng nhiên giác ngộ. Cô liền đến Linh Tụ Sơn lễ bái Phật Thích Ca, nguyện lấy thân rồng hoàn thành Phật đạo.

一天,智积菩萨与文殊菩萨议论女人成佛事。智积问文殊道:“佛经甚深微妙,世所希有。众生须勤加精进,苦苦修行才成。不过,有马上成佛的吗?”文殊答道:“有。娑竭龙王女儿刚八岁,悉能受持,深入禅定,了达诸法,于刹那顷,发菩提心,即能成佛。”智积大惑不解:“我见释迦如来经过无数劫难,受尽磨炼,坚韧不拔,好不容易才成正觉。我不信这小丫头顷刻之间,就能成佛!”

Một hôm, Trí Tích Bồ Tát và Văn Thù Bồ Tát bàn luận việc nữ nhân thành Phật. Trí Tích hỏi Văn Thù: “Kinh Phật thâm sâu vi diệu, thế gian hiếm có. Chúng sinh phải cần mẫn tích cực tiến thủ, khổ công tu hành mới đạt thành. Nhưng, có người lập tức thành Phật không? Văn Thù đáp: “Có. Con gái của Sa Kiệt Long Vương mới 8 tuổi, có thể lĩnh hội ghi nhớ toàn bộ, đi sâu vào thiền định, hiểu sâu sắc mọi Phật pháp, trong chốc lát, phát bồ đề tâm, tức thì có thể thành Phật.” Trí Tích vô cùng thắc mắc: “Tôi thấy Thích Ca Như Lai trải qua vô số kiếp nạn, chịu nhiều khổ luyện, dẻo dai kiên trì, khó khăn lắm mới thành chánh giác. Tôi không tin tiểu nha đầu này chỉ trong khoảnh khắc có thể thành Phật.”

话未说完,龙女忽然出现在眼前,向智积行礼——已见其本领不凡。当时在场的舍利弗(释迦的“十大弟子”之一,敏捷多闻,善讲佛法,为“智慧第一”)也很不平:“哼,你一个小丫头,怎能立即成佛?我决不相信。而且,女人身体垢秽,根本没资格成佛!”

Vừa nói dứt lời, Long Nữ đột nhiên xuất hiện trước mắt, hành lễ với Trí Tích, đã thấy bản lĩnh bất phàm. Lúc đó, Xá Lợi Phất (một trong “10 đại đệ tử” của Phật Thích Ca, nhanh nhạy hiểu biết nhiều, giỏi giảng Phật pháp, là “đệ nhất trí tuệ”) có mặt lúc đó cũng rất bất bình: “Hừm, một tiểu nha đầu như ngươi, làm sao có thể lập tức thành Phật? Ta quyết không tin. Hơn nữa thân phận nữ nhi dơ bẩn, cơ bản không có tư cách thành Phật!”

龙女笑而不答,马上从怀中掏出一颗大宝珠,价值三千大千世界。龙女把宝珠献给释迦,释迦马上接受了。龙女回头对智积和舍利弗说:“我献宝珠,世尊马上要了,这事快不快?”二位回答说:“快极了。”龙女说:“你们看我成佛,也是这样快!”说罢,龙女当众“忽然间变为男子,具菩萨行,即往南方无垢世界,坐宝莲花,成等正觉”。(《妙法莲华经》卷四《提婆达多品第十二》)舍利弗和智积看得目瞪口呆,不过,当着祖师爷的面,也不敢说三道四,默然信受。

Long Nữ cười không đáp, lập tức lấy từ trong ngực ra một viên ngọc lớn, giá trị ba ngàn đại thiên thế giới. Long Nữ đem ngọc quý dâng cho Thích Ca, Thích Ca liền nhận lấy. Long Nữ quay đầu nói với Trí Tích và Xá Lợi Phất: “Tôi dâng ngọc quý, Thế tôn liền nhận, việc này có nhanh không?” Hai vị đáp: “Rất nhanh.” Long Nữ nói: “Các ngài xem tôi thành Phật cũng nhanh như thế!” nói xong, Long Nữ ở trước mặt mọi người “bỗng chốc biến thành nam tử, có hạnh bồ tát, lập tức về thế giớinam phương vô cấu (không dơ bẩn), ngồi trên tòa bảo liên hoa, thành đẳng chánh giác. (quyển 4 “Diệu Pháp Liên Hoa Kinh” “Đề Bà Đạt Đa Phẩm thứ 12”) Xá Lợi Phất và Trí Tích nhìn đến ngẩn người, nhưng, trước mặt tổ sư cũng không dám bàn luận lung tung, im lặng tin theo và chấp nhận.

龙女为辅助观世音普度众生,又现女身,作了观音的右胁侍。不过,龙女的名气和影响远不如善财大,她倒是沾了观音菩萨的光,同样享受着人间的香火。

Long Nữ vì giúp đỡ Quan Thế Âm phổ độ chúng sinh, lại hiện nữ thân, phò trì bên phải Quan Âm. Nhưng danh tiếng và sự ảnh hưởng của Long Nữ không rộng bằng Thiện Tài, nàng được hưởng hào quang của Quan Thế Âm, đồng thời cũng nhận được hương hỏa của nhân gian.

除这位“洋龙女”外,中国也有自己的龙女,即神话中的龙王女儿。因为江河湖海皆有龙王,所以龙女也不止一位。至少在唐代,龙女就被民间所奉祀。唐代诗人岑参曾写有《龙女祠》诗,诗中云:“龙女何处来,来时乘风雨。祠堂青林下,宛宛如相语。蜀人竟祈思,捧酒仍击鼓。”据说唐明皇曾经梦见了龙女,有感而作《凌波曲》,可见龙女当时之影响。

Trừ vị “Dương Long Nữ” ra, Trung Quốc cũng có Long Nữ của mình, tức con gái của Long Vương trong thần thoại. Bởi vì sông ngòi hồ biển, mỗi nơi đều có Long Vương, cho nên cũng không chỉ có một vị Long Nữ. Ít ra vào thời Đường, Long Nữ cũng được dân gian thờ tự. Thi nhân thời Đường, Sầm Tham, từng viết bài thơ “Long Nữ Từ” (Miếu Long Nữ), trong thơ viết rằng: “Long Nữ hà xứ lai, lai thời thừa phong vũ. Từ đường thanh lâm hạ, uyển uyển như tương ngữ. Thục nhân cách kỳ tư, bổng tửu nhưng kích cổ.” (Tạm dịch: Long Nữ đến từ đâu, lúc đến theo mưa gió. Xuống rừng xanh từ đường, lời nói dường như có. Người Thục lại suy tư, ôm rượu mà trống gõ.) Nghe nói Đường Minh Hoàng đã từng nằm mộng thấy Long Nữ, có cảm hứng mà sáng tác nên “Lăng Ba Khúc”, có thể thấy sức ảnh hưởng của Long Nữ vào thời đó.

唐代李朝威写了著名传奇小说《柳毅传》,使龙女故事广泛流传。小说写洞庭龙女远嫁泾河小龙为妻,备受虐待,牧羊于河边。应举下第路过这里的书生柳毅,为龙女传书。由于柳毅的帮助,龙女脱离了苦难。二人几经周折,终于结为夫妻。故事十分动人,影响很大。

Lý Triều Uy thời nhà Đường đã viết tiểu thuyết truyền kì nổi tiếng “Liễu Nghị truyện”, khiến cho câu chuyện về Long Nữ được lưu truyền rộng rãi. Tiểu thuyết viết về Long Nữ Động Đình bị gả đi xa làm vợ của Tiểu Long Kinh Hà, bị ngược đãi trăm bề, phải chăn dê bên bờ sông. Thư sinh Liễu Nghị thi rớt trên đường đi ngang qua đây, giúp Long Nữ chuyển thư. Nhờ sự giúp đỡ của Liễu Nghị, Long Nữ đã thoát khỏi khổ nạn. Hai người trải qua bao trắc trở, cuối cùng kết thành vợ chồng. Câu chuyện rất cảm động, có sức ảnh hưởng mạnh mẽ.

元代尚仲贤即据此传奇故事,创作了杂剧《洞庭湖柳毅传书》。这一题材的古代戏曲还有不少,如元南戏《柳毅洞庭龙女》,明传奇《传书记》、《龙绡记》、《桔浦记》,清传奇《乘龙佳话》等。现代各剧种中,也有不少《柳毅传书》戏。

Thượng Trọng Kiên thời nhà Nguyên đã dựa theo câu chuyện truyền kì này sáng tác tạp kịch “Động Đình Hồ Liễu Nghị truyền thư”. Những hí khúc cổ đại về đề tài này cũng không ít, như kịch Nam thời Nguyên “Liễu Nghị Động Đình Long Nữ”, truyền kì thời Minh như “Truyền thư kí”, “Long Tiêu kí”, “Cát Phố kí”, truyền kì thời Thanh như “Thừa Long giai thoại”… Các loại kịch hiện đại cũng có không ít vở “Liễu Nghị truyền thư” (Liễu Nghị đưa thư).

同样写龙女故事的,还有尚仲贤与同时的李好古各写了一出《张羽煮海》。剧情如下:书生张羽一天在寺中月下弹琴,遇龙女琼莲出游,龙女约他明年中秋海边相会。龙女向他说明真相,赠其银锅、铁构、金钱,让张羽舀水人锅,置钱锅中火煮,告其锅内水减一分,海水干涸十丈,龙王受困,便会求和。于是张羽来到沙门岛海边煮海,龙王无奈,最后同意张羽与龙女婚配,有情人终成眷属。

Cùng viết về chuyện Long Nữ, còn có Thượng Trọng Kiên và Lý Hiếu Cổ cùng thời mỗi người đều viết một vở “Trương Vũ chử hải” (Trương Vũ nấu biển). Tình tiết kịch như sau: Thư sinh Trương Vũ một hôm ở trong chùa dạo đàn dưới trăng, gặp Long Nữ Quỳnh Liên đang dạo chơi, Long Nữ hẹn chàng mùa thu sang năm tương hội bên bờ biển. Long Nữ nói rõ sự thật với chàng, trao tặng chàng nồi bạc, móc sắt, tiền vàng, bảo Trương Vũ múc nước đổ vào nồi, để tiền trong nồi nấu, nói rằng nước trong nồi giảm một phân thì nước biển sẽ khô cạn mười trượng, Long Vương gặp nguy, liền sẽ cầu hòa. Thế là Trương Vũ đến bên bờ biển Sa Môn Đảo nấu biển, Long Vương không còn cách nào khác, cuối cùng đành phải chấp thuận cho Trương Vũ và Long Nữ lấy nhau, người có tình rốt cuộc cũng trở thành quyến thuộc.

《柳毅传书》与《张羽煮海》为元杂剧中,写人与龙女婚姻的双璧,剧情浪漫,文字优美,深受欢迎。清代作家李渔有《蜃中楼》传奇,则是合此二者为一剧。

“Liễu Nghị truyền thư” và “Trương Vũ chử hải” là hai viên ngọc bích trong tạp kịch thời nhà Nguyên, viết về cuộc hôn nhân giữa người và Long Nữ, tình tiết lãng mạn, lời văn sáng đẹp, được đón nhận nồng nhiệt. Tác gia thời nhà Thanh, Lý Ngư, có truyền kì “Thân Trung Lâu” là sự tổng hợp từ hai vở kịch này.

中国的龙女与观音身旁的那位右胁侍完全不同,没有丝毫布道者的味道,而是一位美丽善良、追求幸福爱情的“解放”姑娘。

Long Nữ của Trung Quốc hoàn toàn khác với người phò trì bên phải Quan Âm, không có vẻ gì của người giảng đạo, mà là một cô gái xinh đẹp, hiền lành theo đuổi việc “giải phóng” tình yêu hạnh phúc.

Lên đầu trang