说起宋代的章献明肃太后刘娥，许多人脑中都会浮现出狸猫换太子的故事。在戏曲传说当中，这位皇后是个十恶不赦的角色，为了自己的地位和前途抢了别人的孩子，还诬赖贤良的李妃生了怪物。
Nhắc đến Chương Hiến Minh Túc Thái hậu Lưu Nga thời nhà Tống, trong đầu nhiều người thường hiện lên câu chuyện “Ly miêu tráo thái tử”. Trong các truyền thuyết sân khấu, vị hoàng hậu này bị khắc họa là kẻ tội ác tày trời: vì địa vị và tiền đồ của bản thân mà cướp con người khác, còn vu oan cho Hiền phi họ Lý sinh ra quái thai.
但事实上，那不过是后人的杜撰而已。历史上的章献明肃太后贤淑能干，是宋朝第一位摄政的太后，功绩赫赫，常与吕后和武则天并称，而且为人善良，史书称其“有吕武之才，无吕武之恶”。
Nhưng trên thực tế, đó chỉ là sự bịa đặt của hậu nhân mà thôi. Lịch sử ghi chép rằng Chương Hiến Minh Túc Thái hậu Lưu Nga là người hiền đức, tài giỏi, là vị thái hậu đầu tiên trong lịch sử nhà Tống nhiếp chính, công lao hiển hách, thường được so sánh cùng Lã Hậu và Võ Tắc Thiên. Sử sách nhận xét bà: “Có tài như Lã Hậu và Võ Tắc Thiên, nhưng không có sự tàn ác như họ.”
刘娥出身官宦人家，父亲是嘉州刺史，可惜后来家道中落，刘娥迫于生计做起了卖艺女子，靠说鼓儿词谋生。
Lưu Nga xuất thân từ gia đình quan lại, cha bà từng giữ chức Thứ sử Gia Châu. Đáng tiếc là về sau gia cảnh sa sút, để mưu sinh, Lưu Nga phải làm nghề bán nghệ, sống bằng việc kể cổ từ (một loại nghệ thuật kể chuyện dân gian).
后来父亲迫于生计将她卖给银匠龚美为妾，龚美的妻子善妒，容不下刘娥，于是龚美就带着刘娥到京城谋生，刘娥凭借出色的才艺渐渐在京城混出了名气，结交了不少达官贵人。
Sau đó, vì cuộc sống túng quẫn, cha bà đã gả bà làm thiếp cho thợ bạc Cung Mỹ. Vợ chính của Cung Mỹ ghen tuông dữ dội, không dung nạp Lưu Nga, vì vậy Cung Mỹ đành đưa bà lên kinh thành mưu sinh. Nhờ tài nghệ xuất chúng, Lưu Nga dần gây dựng được danh tiếng tại kinh đô, kết giao với không ít quyền quý.
在卖艺过程中，刘娥认识了襄王赵恒，这位襄王，就是后来的宋真宗。赵恒对聪明漂亮的刘娥十分喜爱，就从龚美手中将她买了下来，带回了府中，两个人很快就如胶似漆，寸步难离。
Trong quá trình bán nghệ, Lưu Nga quen biết Tương vương Triệu Hằng — người sau này chính là Tống Chân Tông. Triệu Hằng đem lòng yêu mến Lưu Nga, người phụ nữ thông minh và xinh đẹp ấy, liền chuộc bà từ tay Cung Mỹ, đưa về phủ. Hai người nhanh chóng quấn quýt bên nhau, không rời nửa bước.
可是这件事情被襄王的母亲秦国夫人知道了，她十分生气，觉得是出身低贱的刘娥勾引了儿子，就责令赵恒赶走刘娥。
Thế nhưng chuyện này bị mẹ của Tương vương là Tần Quốc phu nhân biết được. Bà vô cùng tức giận, cho rằng Lưu Nga xuất thân thấp kém, quyến rũ con trai mình, liền ép Triệu Hằng phải đuổi Lưu Nga đi.
赵恒不听，她就跑去向皇上告状，皇上一听，自己的儿子沉迷于一个卖艺的女人，而且这女人还是二婚，这还了得！于是他立刻命令赵恒将刘娥送出京城，并给他指婚。
Triệu Hằng không nghe, bà bèn vào cung cáo trạng với hoàng đế. Hoàng đế vừa nghe xong thì nổi giận: con trai mình mê muội một nữ nhân bán nghệ, lại còn là người đã từng qua một đời chồng, sao có thể chấp nhận được! Ông lập tức hạ lệnh cho Triệu Hằng đưa Lưu Nga rời khỏi kinh thành, đồng thời ban hôn cho con trai.
襄王没办法，只好从命。可是他舍不得刘娥，就悄悄把她藏在了下属张耆的家里。这一藏就是十五年。
Tương vương bất đắc dĩ phải tuân lệnh, nhưng vì không nỡ rời xa Lưu Nga, ông âm thầm giấu bà trong nhà thuộc hạ là Trương Kỳ. Một lần giấu ấy kéo dài suốt mười lăm năm.
就这样，刘娥在张家偷偷摸摸地过了十五年。为了防止被人们发现，她只能闭门在家，过着暗无天日的生活。但刘娥并没有因为环境的闭塞而暗自神伤，而是利用这段日子博览群书，研习琴棋书画，努力给自己充电。
Trong mười lăm năm ấy, Lưu Nga sống lặng lẽ, kín đáo tại nhà họ Trương. Để tránh bị phát hiện, bà gần như đóng cửa ở ẩn, sống cuộc đời u tối, không thấy ánh mặt trời. Thế nhưng, Lưu Nga không vì hoàn cảnh tù túng mà buồn bã, chán nản; trái lại, bà tận dụng quãng thời gian này để đọc rộng sách vở, học đàn, cờ, thư, họa, không ngừng bồi dưỡng bản thân.
十五年后，襄王赵恒终于当上了皇帝，念旧情的他将刘娥接到了宫中。而此时的刘娥早已不是当年那个什么都不懂的卖艺小妹，她已然脱胎换骨，成为了一位满腹才华的知性女子。
Mười lăm năm sau, Tương vương Triệu Hằng cuối cùng cũng đăng cơ hoàng đế. Nghĩ tình xưa, ông đón Lưu Nga vào cung. Lúc này, Lưu Nga đã không còn là cô gái bán nghệ non nớt năm nào, mà đã lột xác hoàn toàn, trở thành một người phụ nữ trí tuệ, học vấn uyên thâm.
进入皇宫之后，真宗封了刘娥一个美人的称号。这时候刘娥已经三十六岁了，年轻、美貌都日渐远去。但让人奇怪的是，皇帝对她的爱丝毫没有减少，反而更加宠爱，刘娥很快就集三千宠爱于一身。
Sau khi vào cung, Chân Tông phong cho Lưu Nga tước hiệu Mỹ nhân. Khi ấy bà đã ba mươi sáu tuổi, tuổi trẻ và dung nhan đều dần phai nhạt. Thế nhưng điều khiến người khác ngạc nhiên là sự sủng ái của hoàng đế dành cho bà không hề suy giảm, trái lại còn ngày càng sâu đậm, khiến Lưu Nga nhanh chóng trở thành người được sủng ái tột bậc trong hậu cung.
其实这一点都不奇怪，因为此时的刘娥已经完成了凤凰涅盘的蜕变，她不仅满腹诗书，精通琴棋书画，而且通晓古今书史，熟知政事，常常能给皇帝提出好的治国建议。
Điều này thực ra không hề khó hiểu, bởi lúc này Lưu Nga đã hoàn thành sự lột xác như phượng hoàng tái sinh: bà không chỉ tinh thông đàn, cờ, thư, họa, mà còn am hiểu kinh sử cổ kim, thông suốt chính sự, thường xuyên đưa ra những kiến nghị trị quốc xác đáng cho hoàng đế.
这样一来，皇帝越来越离不开她，每日批阅奏章，一定要她侍随在旁；外出巡幸，也要带上刘娥。她简直成了皇帝身边不可缺少的“总参谋”。
Vì thế, Chân Tông ngày càng không thể rời xa bà: mỗi khi phê duyệt tấu chương đều cần bà ở bên, lúc tuần du bên ngoài cũng nhất định mang theo Lưu Nga. Bà gần như trở thành “quân sư thân cận” không thể thiếu bên cạnh hoàng đế.
但因为年龄太大，刘娥一直没有怀孕。真宗虽有心立她为后，却也无计可施。幸而后来刘娥身边的宫女李氏生了子嗣，真宗便命她送给刘娥抚养。
Tuy nhiên, do tuổi đã cao, Lưu Nga mãi không thể mang thai. Chân Tông tuy có ý lập bà làm hoàng hậu, nhưng cũng không biết xoay xở thế nào. May mắn thay, sau này một cung nữ bên cạnh Lưu Nga là Lý thị mang thai và sinh con. Chân Tông bèn lệnh cho Lý thị giao đứa trẻ cho Lưu Nga nuôi dưỡng.
刘娥天性善良，并没有像历史上的许多妃嫔一样杀死孩子的生母，而是一直善待李氏，多年以后李氏因病去世，刘娥还以一品礼仪将她殡殓，并赐给她皇后冠服。
Lưu Nga vốn tính lương thiện, không giống nhiều phi tần khác trong lịch sử, bà không hãm hại mẹ ruột của đứa trẻ mà luôn đối đãi tử tế với Lý thị. Nhiều năm sau, Lý thị qua đời vì bệnh, Lưu Nga còn an táng bà theo nghi lễ nhất phẩm và ban cho bà mũ áo hoàng hậu.
真宗去世后，刘娥正式垂帘听政。她号令严明，赏罚有度，把国家治理得井井有条。但她并没有想过效法武则天做女皇，而是在儿子长大之后把政权还给了他。
Sau khi Chân Tông băng hà, Lưu Nga chính thức buông rèm nhiếp chính. Bà trị quốc nghiêm minh, thưởng phạt phân minh, khiến triều chính vận hành trật tự, quy củ. Tuy vậy, bà chưa từng nghĩ đến việc noi theo Võ Tắc Thiên để xưng đế, mà khi con trai trưởng thành, bà chủ động trao trả quyền lực cho ông.
虽然刘娥早年坎坷，但结局却十分美满，她用自己的经历告诉世人：人生难免有黑暗的时刻，但是千万别自怨自艾，而是抓紧时间投资自己。只有当自己变得强大起来，才能邂逅更加精彩的前程。
Cuộc đời Lưu Nga tuy trải qua nhiều gian truân buổi đầu, nhưng kết cục lại vô cùng viên mãn. Bà dùng chính trải nghiệm của mình để nói với thế nhân rằng: đời người khó tránh khỏi những giai đoạn tăm tối, nhưng đừng oán trách hay buông xuôi; hãy tranh thủ thời gian để đầu tư cho bản thân. Chỉ khi bản thân trở nên mạnh mẽ, ta mới có thể gặp được một tương lai rực rỡ hơn.