恃才傲物惹怒曹操
Tự phụ tài năng, ngạo mạn nên chọc giận Tào Tháo
孔融4岁时，就知道把大个的梨子让给哥哥，客人笑称他为神童。这就是著名典故“孔融让梨”。
Khổng Dung từ năm 4 tuổi đã biết nhường quả lê to cho anh, được khách khen là thần đồng. Đây chính là điển cố nổi tiếng “Khổng Dung nhường lê”.
孔融确实有才，但又有些恃才傲物，常常写文章批评时政。实际上，孔融还是个义士。他16岁的时候，为了挽救被宦官迫害的张俭，与哥哥孔褒争相牺牲生命。这一事件，使孔融天下闻名。
Khổng Dung quả thực rất có tài, nhưng lại có phần tự cao tự đại, thường xuyên viết văn chỉ trích thời cuộc. Trên thực tế, ông còn là một nghĩa sĩ. Năm 16 tuổi, để cứu Trương Giản – người bị hoạn quan hãm hại, Khổng Dung đã tranh giành với anh trai là Khổng Báo để được chết thay. Sự kiện này khiến danh tiếng của ông vang khắp thiên hạ.
公元195年，刘备举荐42岁的孔融为青州刺史。次年，袁绍之子袁谭攻打青州，孔融逃出青州。后来，孔融辗转到曹操手下。
Năm 195, Lưu Bị tiến cử Khổng Dung (lúc này 42 tuổi) làm Thứ sử Thanh Châu. Năm sau, Viên Đàm – con trai Viên Thiệu đánh Thanh Châu, Khổng Dung buộc phải bỏ chạy. Sau đó, ông lưu lạc và quy phục dưới trướng Tào Tháo.
曹操这人比较复杂，既爱才又妒才，既君子又小人，是个矛盾综合体。他知道孔融有才，于是让孔融到许昌做了将作大臣(相当于现在的部长级，主管工程、建设)。
Tào Tháo là người rất phức tạp: vừa yêu người có tài lại vừa ghen ghét người có tài; vừa có khí chất quân tử, vừa có mặt tiểu nhân – một con người đầy mâu thuẫn. Biết Khổng Dung là nhân tài, Tào Tháo mời ông về Hứa Xương làm Tướng tác đại thần (tương đương chức bộ trưởng, phụ trách xây dựng và công trình).
孔部长上任以来，干得不错，常常在朝廷的御前会议中，表达自己的真知灼见。曹操一直都很重视他。可是，公元197年发生的一件事，让孔融给自己埋下了祸根。
Sau khi nhậm chức, Khổng Dung làm việc khá tốt, thường xuyên phát biểu những ý kiến sâu sắc trong các buổi nghị triều. Tào Tháo ban đầu rất coi trọng ông. Tuy nhiên, một sự kiện xảy ra vào năm 197 đã gieo mầm họa cho Khổng Dung.
这一年天下不太平，袁术大言不惭地在寿春称帝，曹操很生气，想灭袁术，一时又灭不了，一腔怒火无处发泄，便迁怒于太尉杨彪——杨彪曾经和袁术联姻。曹操诬陷杨彪，说他企图废黜天子，上奏疏请求将其收捕下狱，判杨彪大逆不道之罪。
Năm ấy thiên hạ loạn lạc, Viên Thuật tự xưng hoàng đế tại Thọ Xuân. Tào Tháo vô cùng tức giận, muốn tiêu diệt Viên Thuật nhưng nhất thời không làm được, bèn trút giận lên Thái úy Dương Bưu – người từng có quan hệ thông gia với Viên Thuật. Tào Tháo vu cáo Dương Bưu mưu đồ phế lập thiên tử, dâng sớ xin bắt giam và xử tội phản nghịch.
孔融听说这事，就跑到曹操跟前讲道理，他说：“杨公有四代的清明大德，全国人民都钦佩。《周书》上说，父子兄弟，有罪都不能连及，怎么能把袁术的罪归于杨公呢?”
Nghe tin này, Khổng Dung lập tức đến gặp Tào Tháo để phân trần, nói rằng: “Dương công bốn đời thanh liêm, đức hạnh sáng rõ, thiên hạ đều kính phục. Trong Chu Thư có nói: cha con, anh em có tội cũng không được liên lụy. Sao có thể đem tội của Viên Thuật gán cho Dương công?”
孔融的话合情合理，可曹操还是不肯放过杨彪，便让许昌令满宠去审理杨彪的案子。后来，在孔融和满宠的暗中帮助下，杨彪逃出了曹操的魔掌。孔融阻止了曹操加害杨彪，反而有点得意忘形，常常以讽刺、挖苦的方式和曹操唱反调。
Lời Khổng Dung rất hợp tình hợp lý, nhưng Tào Tháo vẫn không chịu buông tha Dương Bưu, liền sai Hứa Xương lệnh Mãn Sủng thẩm tra vụ án. Sau đó, nhờ sự giúp đỡ ngầm của Khổng Dung và Mãn Sủng, Dương Bưu thoát khỏi sự bức hại của Tào Tháo. Việc ngăn cản Tào Tháo hại Dương Bưu khiến Khổng Dung có phần đắc ý, từ đó thường xuyên dùng lời lẽ châm biếm, mỉa mai để đối đầu với Tào Tháo.
譬如，曹操颁布了一条禁酒令，说酒会亡国，必须严禁。其实，曹操的本意是为了节约粮食。要说这也是利国利民之策。可孔融不干了，跳出来高谈阔论，说自古以来，亡国的还有女人，怎么不把女人一起禁了? 曹操无言以对，但从此对孔融记恨在心。
Ví dụ, Tào Tháo từng ban lệnh cấm rượu, cho rằng uống rượu sẽ làm mất nước. Thực chất, mục đích của ông là tiết kiệm lương thực – một chính sách có lợi cho quốc gia. Nhưng Khổng Dung không đồng tình, đứng ra tranh luận rằng: từ xưa đến nay, khiến quốc gia diệt vong đâu chỉ có rượu, còn có đàn bà, sao không cấm luôn phụ nữ? Tào Tháo không đáp lại được, nhưng từ đó bắt đầu ghi hận Khổng Dung.
两项罪证计除孔融
Hai tội danh dùng để trừ khử Khổng Dung
公元208年，秋7月，曹操要发兵南攻荆州刘备。他知道孔融和刘备的关系一向亲密。这家伙平时就一贯唱反调，关键时难保不会背叛自己。于是，曹操决定干掉孔融。
Tháng 7 năm 208, Tào Tháo chuẩn bị nam tiến đánh Lưu Bị ở Kinh Châu. Ông biết Khổng Dung vốn có quan hệ rất thân thiết với Lưu Bị. Người này vốn thường xuyên đối lập với ông, đến lúc then chốt khó đảm bảo sẽ không phản bội. Vì vậy, Tào Tháo quyết định trừ khử Khổng Dung.
但孔融是一个名士，不能说杀就杀，最妥当的方式是谋杀。谋杀的要领在于周密、严谨的部署和策划。于是，曹操精细盘算，认为必须给孔融罗织多项罪名。
Tuy nhiên, Khổng Dung là một danh sĩ, không thể nói giết là giết. Cách ổn thỏa nhất là dùng thủ đoạn pháp lý để kết tội rồi giết, tức là dùng mưu kế, sắp đặt tội danh một cách chặt chẽ.
曹操的谋杀行动分为两个步骤。
Tào Tháo chia kế hoạch làm hai bước:
第一步：这年8月24日，曹操派山阳人郗虑出任御史大夫。为什么要让郗虑做御史大夫呢?因为曹操清楚此人素与孔融不合。
Bước 1: Ngày 24 tháng 8 năm ấy, Tào Tháo cử người đất Sơn Dương là Hề Lự giữ chức Ngự sử đại phu. Sở dĩ chọn Hề Lự vì Tào Tháo biết người này vốn có hiềm khích với Khổng Dung.
第二步：郗虑一上任，曹操就马上指使他搜罗孔融的过错。很快，郗虑就搜罗到给孔融定罪的证据——孔融曾经扬言“有天下者，何必卯金刀”。卯金刀就是繁体的“刘”字。这就是谋反的论调。而且，从前孔融在北海的时候，曾毁谤朝廷。
Bước 2: Ngay sau khi nhậm chức, Hề Lự được lệnh tìm kiếm lỗi lầm của Khổng Dung. Rất nhanh, ông ta tìm được chứng cứ buộc tội: Khổng Dung từng nói rằng: “Người có thiên hạ, đâu nhất thiết phải là họ Lưu.” Chữ “卯金刀” hợp lại thành chữ “劉” (chữ Lưu) phồn thể. Câu nói này mang hàm ý phủ nhận hoàng quyền nhà Hán, bị xem là luận điệu phản nghịch. Ngoài ra, Khổng Dung trước đây từng bôi nhọ triều đình khi còn ở Bắc Hải.
要说这罪名够大了。可曹操认为，仅此一项罪名还不够猛，便命郗虑继续秘密调查搜罗。于是，郗虑又收集到了孔融两大不孝的言论。
Dù tội danh này đã rất nặng, Tào Tháo vẫn cho rằng chưa đủ “đô”. Ông tiếp tục ra lệnh điều tra bí mật. Kết quả, Hề Lự thu thập thêm hai lời nói bị xem là đại bất hiếu của Khổng Dung.
一个是不尊重先哲。孔融曾和东汉另一位名士祢衡互相吹嘘，祢衡赞孔融，说你是“仲尼不死”(仲尼即孔子)；孔融则回赞祢衡，说你是“颜回复生”(颜回是孔子最得意的弟子)。
Thứ nhất, không tôn trọng bậc thánh hiền. Khổng Dung từng cùng danh sĩ Mễ Hành tự tâng bốc lẫn nhau. Mễ Hành khen Khổng Dung là “Trọng Ni chưa chết” (Trọng Ni là Khổng Tử); Khổng Dung đáp lại rằng Mễ Hành là “Nhan Hồi tái sinh” (Nhan Hồi là học trò xuất sắc nhất của Khổng Tử).
另一个是不尊孝道。闹饥荒的时候，孔融曾对别人说，“如果父亲不好，宁肯把东西让给别人吃，让父亲饿死”；对于母亲，孔融认为，母亲和儿子没有什么爱，就像一件东西暂时寄放在瓦罐里，倒出来后双方就毫无关系了。
Thứ hai, coi thường đạo hiếu. Trong nạn đói, Khổng Dung từng nói: nếu cha mình không tốt, thà đem đồ ăn cho người khác, để cha chết đói. Đối với mẹ, ông cho rằng tình mẫu tử không tồn tại, chỉ như vật tạm gửi trong chum vại, đổ ra rồi thì không còn liên quan gì đến nhau nữa.
曹操的高明之处
Sự “cao tay” của Tào Tháo
实际上，一条谋反言论就足以干掉孔融了。为什么曹操偏偏要罗织两项罪名呢？这就是曹操的高明之处。
Trên thực tế, chỉ cần một lời nói mang tội mưu phản cũng đủ để giết Khổng Dung. Vậy vì sao Tào Tháo còn cố tình dựng thêm tội “bất hiếu”? Đây chính là sự cao tay của Tào Tháo.
汉朝是主张以孝道治理天下的。曹操的精明和奸诈就在于，以不孝为罪名强加于孔融，不仅杀了心头之患，而且表明自己遵循孝道，维护汉室。可谓一箭双雕。
Nhà Hán lấy hiếu đạo để trị thiên hạ. Gán tội “bất hiếu” cho Khổng Dung không chỉ giúp Tào Tháo loại bỏ mối họa trong lòng, mà còn thể hiện mình là người tuân thủ luân thường đạo lý, bảo vệ nhà Hán – một mũi tên trúng hai đích.
另外，将“不孝罪”放在“谋反罪”前面，作为“主罪”，也可以显示自己的大度，你孔融通敌刘备，可以不杀你，但你不孝，就必须处死。
Hơn nữa, việc đặt “tội bất hiếu” lên trước “tội mưu phản” còn khiến Tào Tháo tỏ ra khoan dung: ngươi thông đồng với Lưu Bị ta có thể không giết, nhưng đã bất hiếu thì nhất định phải xử tử.
曹操以言论治罪杀孔融，也给恃才傲物或者沽名钓誉者们一个警示，属于杀鸡吓猴。因此，曹操在布告上写道：“融违反天道，败伦乱礼，虽肆市朝，犹恨其晚。”
Việc dùng ngôn luận để trị tội và giết Khổng Dung cũng là lời cảnh cáo dành cho những kẻ tự phụ tài năng, thích mua danh chuộc tiếng. Tào Tháo đã viết trong cáo thị: “Khổng Dung trái đạo trời, phá hoại luân thường, làm loạn lễ nghĩa; dù xử tử giữa chợ, vẫn còn hận là quá muộn.”
就这样，此时已是太中大夫的孔融被处以死刑，其妻儿一道被诛杀。
Cuối cùng, Khổng Dung – lúc này giữ chức Thái trung đại phu – bị xử tử, vợ con cũng bị giết theo.