以前有位国王,统治着一个疆域辽阔的国家。他有一个太子,名叫法施。法施太子性格纯孝,行为规矩,从来不做非礼之事,办起事来小心谨慎,很注意防备瓜田李下之类的嫌疑。
Ngày xưa có một vị quốc vương cai trị một đất nước rộng lớn. Ông có một vị thái tử tên là Pháp Thi. Thái tử Pháp Thi tính tình hiếu thuận, cư xử đúng mực, chưa bao giờ làm điều thất lễ. Khi làm việc thì cẩn trọng, tránh mọi điều có thể khiến người khác nghi ngờ (như câu “qua ruộng dưa không sửa giày, dưới gốc mận không chỉnh mũ”).
有一次,法施太子由丞相带领去拜见国王的宠妃。太子进退一切按规矩办,一点也没有失礼的地方,但国王的这个宠妃,却是个脾气暴躁、性格淫荡的妇人。她看见太子相貌堂堂、唇红齿白,不禁动了邪念,伸手就把太子往怀里拉。太子吓坏了,使劲把手挣脱,拉住丞相说:“快跑!快跑!”一不小心就把丞相的帽子给碰掉了。原来丞相是个秃头,平日全凭帽子遮羞,以便在女人面前装风流。太子把他的帽子碰掉,露出大光头,惹得宠妃哈哈大笑,丞相觉得很丢脸,恨死了太子。所以,太子虽然逃掉了,却得罪了宠妃和丞相两个人。
Một lần, thái tử theo thừa tướng vào cung bái kiến sủng phi của quốc vương. Thái tử đều giữ theo đúng lễ nghi, không hề có chút thất lễ nào. Nhưng vị sủng phi ấy lại là người nóng tính và dâm đãng. Khi thấy thái tử tuấn tú phong nhã, môi đỏ răng trắng, trong lòng liền nảy sinh tà niệm, đưa tay kéo chàng vào lòng. Thái tử sợ hãi, vội giật tay lại, kéo thừa tướng nói: “Chạy mau! Chạy mau!” Trong lúc hoảng loạn, thái tử vô tình làm rơi mũ của thừa tướng. Thì ra thừa tướng là người hói đầu, hằng ngày phải đội mũ che đi để giữ vẻ phong lưu trước mặt phụ nữ. Mũ rơi xuống, cái đầu bóng loáng lộ ra, khiến sủng phi bật cười ha hả. Thừa tướng cảm thấy mất mặt, từ đó mang hận trong lòng. Như vậy, tuy thoát được sủng phi, nhưng Pháp Thi lại vô tình đắc tội cả hai người.
太子走后,宠妃越想越生气。当天晚上,就哭闹着对国王说:“我哪怕再低贱,毕竟是大王的妻子,太子竟然敢对我动手动脚的,有非份之想。大王要是不惩治他,我绝对不依!”
Sau khi thái tử rời đi, sủng phi càng nghĩ càng tức. Tối hôm đó, nàng khóc lóc với quốc vương: “Dẫu cho thiếp thân phận thấp hèn, cũng là vợ của đại vương. Thái tử dám động tay động chân với thiếp, còn sinh lòng tà dâm. Nếu đại vương không trị tội hắn, thiếp quyết không chịu!”
国王说:“我这个儿子品行高洁,非礼勿行、非礼勿听、非礼勿视、非礼勿为。人人都赞他是个少有的君子,他绝对不可能干这种事,你不要胡说八道。”
Quốc vương nói: “Con ta phẩm hạnh cao khiết, không nghe, không nhìn, không làm điều trái lễ. Ai cũng khen nó là bậc quân tử hiếm có. Nó tuyệt đối không làm chuyện bỉ ổi này. Nàng đừng nói bậy.”
国王虽然不相信,但经不起宠妃一而再、再而三地在枕边进谗言;加上朝廷中又有丞相帮腔,国王也就将信将疑起来。宠妃逼着国王,非要他处死太子。
Tuy không tin, nhưng quốc vương lại chịu không nổi sủng phi không ngừng rót lời gièm pha. Trong triều lại có thêm thừa tướng hùa theo, lâu dần nhà vua cũng sinh nghi. Sủng phi ép quốc vương phải xử tử thái tử.
国王说:“虎毒不食子,骨肉相残,是天底下最可恶的事,我绝对不能做。这样吧!我让他离开首都就是了。”
Quốc vương nói: “Hổ còn không ăn thịt con, cốt nhục tương tàn là chuyện ác nhất trần đời, trẫm không thể làm. Như vậy đi — trẫm sẽ đưa nó rời khỏi kinh đô.”
于是,国王派太子去镇守边境,那个地方离首都有八千里路。临行前,国王告诫太子说:“你在外镇守边境,做事一定要顺天理、合人情,要仁慈地对待百姓,不能残害人民;要尊老若亲、爱民若子;行为要检点,不能有丝毫松懈放肆。世上有很多奸诈之徒、不法之事,你要小心注意!”
Thế là thái tử được sai ra trấn thủ biên cương, nơi đó cách kinh thành tám ngàn dặm. Trước khi đi, quốc vương dặn: “Con ở biên cương phải hợp lẽ trời, thuận lòng dân; phải nhân từ với dân, không được hại dân; kính già như thân, thương dân như con; giữ gìn lễ nghi, không được buông thả. Ngoài đời đầy kẻ gian ác, con phải cẩn thận!”
太子哭拜着说:“我一定把父王的教诲,牢记在心!”遂告别父亲,来到边境。
Thái tử khóc lạy: “Con sẽ ghi nhớ lời phụ vương dạy!” Nói rồi, thái tử từ việt phụ vương và lên đường đến biên cương.
太子在边境紧衣缩食,日夜辛苦,把城市治理得井井有条,使老少皆安、长幼有序。远近居民听到太子的善政,纷纷到这儿来定居。太子来了只不过一年,这儿的居民便增加了一万多户,使这座本来人烟稀少的边境城市,变成繁荣昌盛的大城市。
Đến nơi, thái tử ngày đêm kham khổ, tiết kiệm từng chút, chăm lo chính sự, khiến thành trì trật tự, dân chúng yên ổn. Người dân gần xa nghe danh đều lần lượt đến đây sinh sống. Chỉ một năm sau, số hộ dân tăng thêm hơn mười nghìn, biến một vùng biên cương thưa thớt dân cư trở thành một thành phố lớn phồn hoa thịnh vượng.
消息传到首都,国王及后妃都很高兴,觉得太子真有治国之才,百年之后,可以放心地把国家交给他。
Tin truyền về kinh đô, quốc vương và hoàng hậu rất vui, cho rằng thái tử quả có tài trị quốc, mai sau có thể yên tâm giao giang sơn cho chàng.
但宠妃心中却十分怨恨、害怕,她想:“如果不趁国王健在时除掉太子,等到太子继位,那就对我太不利了!可是,现在国王很喜欢太子,即使再进谗言,也没什么用,怎么办呢?”
Nhưng sủng phi lại vừa hận vừa sợ: “Nếu không trừ hắn khi quốc vương còn sống, chờ hắn lên ngôi, ta sẽ nguy mất! Nhưng bây giờ quốc vương rất yêu quý thái tử, có nói xấu cũng vô ích. Làm sao đây?”
她秘密地把丞相召来,两人商量了半天,想出一条毒计。
Nàng bí mật triệu thừa tướng đến bàn kế độc.
他们趁国王外出,不在王宫时,用蜡假造国王的印信,再派人到边境假传国王的圣旨说:“你有欺君之罪,朕不忍心当面杀你。圣旨到达之日,马上剜下你的两个眼珠,交付来使带回。”
Nhân lúc quốc vương vắng cung, họ dùng sáp đúc giả ấn tín của quốc vương, sau đó sai người mang “thánh chỉ giả” đến biên cương: “Ngươi phạm tội khi quân. Trẫm không nỡ giết ngươi trước mặt. Khi chiếu chỉ đến, lập tức móc hai mắt giao cho sứ giả mang về.”
圣旨传到太子那里,太子手下的官员们谁也不相信国王竟会下这道圣旨,处罚完全无辜的太子。大家都说:“这个使臣一定不是大王派出来的。”
Các quan dưới quyền thái tử đều không tin quốc vương sẽ ra lệnh tàn độc như vậy để phạt thái tử vô tội. Ai cũng nói: “Người này chắc chắn không phải do đại vương phái đến.”
太子却说:“君要臣死,臣不得不死;父要子亡,子不得不亡。为了爱惜自己的身体,而违逆父亲的意思,这是最大的不孝。我的主意已定,你们不必多说。”
Nhưng thái tử nói: “Vua muốn thần chết, thần không thể không chết; cha muốn con mất, con không thể không mất. Vì tiếc thân mạng mà trái ý phụ vương, đó là đại bất hiếu. Ta đã quyết định rồi, các ngươi khỏi khuyên.”
于是太子大摆宴席,与官员们欢饮了三天。在这三天中,还在城里大量布施,救济那些贫穷孤寡的人。三天之后,太子让手下的官员武士,动手把自己的眼珠剜下来。但官员武士,没有一个忍心做这么残酷的事。太子只好到处寻找愿做这件事的人,好不容易找到一个卖草的孩子,许诺给他重赏,才把眼珠剜下,封在盒子里,交给使者。
Thái tử bèn mở tiệc ba ngày, cùng quan lại uống rượu từ biệt. Ba ngày ấy, chàng còn bố thí trong thành, cứu giúp người nghèo cô độc. Sau đó chàng ra lệnh cho quan binh móc mắt mình nhưng không ai nỡ ra tay. Cuối cùng, thái tử phải tìm được một đứa bé bán cỏ. Thái tử hứa trọng thưởng, đứa bé mới chịu móc mắt chàng, bỏ vào hộp giao cho sứ giả mang đi.
使者回到首都,把太子的眼珠交给丞相,丞相又把它交给宠妃。宠妃这才算心满意足。她把太子的眼珠挂在床头,天天对着眼珠骂道:“不肯顺从我,我让你尝尝剜眼的滋味!怎么样?痛快吧!”
Sứ giả về kinh, đem mắt giao cho thừa tướng, thừa tướng lại đưa cho sủng phi. Sủng phi vô cùng đắc ý, treo hai con mắt thái tử lên đầu giường, ngày ngày mắng chửi: “Không chịu theo ta, để xem ngươi chịu nổi cảnh bị móc mắt không! Thế nào? Giờ biết mùi chưa?”
那天夜里,国王作了个梦,梦见一只非常大的马蜂,螫伤了太子的眼睛。国王从梦中惊醒,越想越不安,不禁流下泪来说:“莫非我儿子遭到什么横祸了?”
Đêm ấy, quốc vương mơ thấy một con ong vò vẽ rất lớn đốt vào mắt thái tử. Quốc vương giật mình lo lắng, rơi nước mắt: “Chẳng lẽ con ta gặp nạn?”
宠妃唯恐事情败露,假意安慰说:“日有所思,夜有所梦,一定是因为你白天思念太子过度,晚上才作这样的恶梦。太子哪里会有什么祸事呢?以后你白天少想一点,晚上也就不会再作恶梦了。” 国王想想也有道理,便把此事放下。
Sủng phi sợ chuyện bại lộ, liền giả vờ an ủi: “Ngày nghĩ nhiều thì đêm mới nằm mơ. Đại vương nhớ thái tử quá nên mới vậy. Không có chuyện gì đâu.” Quốc vương đành tạm gác lại chuyện này.
再说太子把眼珠剜下后,就没法再处理政事,只好四处流浪,靠弹琴乞食,苦度时光。
Từ khi bị móc mắt, thái tử không thể xử lý việc nước nữa, đành lang thang kiếm sống bằng cách gảy đàn xin ăn.
太子有个未婚妻,是另一个国家的公主。有一天,太子辗转流浪到这个国家,在街头弹琴卖唱。因为国王很喜欢欣赏弹琴,所以有人就把他领进宫,让他弹琴给国王听。太子先弹奏了一曲,歌颂国王的功德;接着又弹了一曲,诉说孤儿的痛苦,在这首曲子中,太子寄托了自己的悲惨遭遇,弹得如哀如怨、如泣如诉,听到的人都不禁流下泪来。
Thái tử có một vị hôn thê — là công chúa của nước láng giềng. Một ngày nọ, khi thái tử lưu lạc đến nước ấy, chàng ngồi bên đường gảy đàn. Có người biết quốc vương thích nghe đàn nên dẫn chàng vào cung tấu nhạc cho quốc vương nghe. Thái tử tấu một khúc ca ngợi công lao của quốc vương, rồi tấu khúc thứ hai kể nỗi đau của kẻ mồ côi — trong đó gửi gắm chính nỗi oan khuất của mình, tiếng đàn như khóc như than, bi thương khiến mọi người rơi lệ.
公主当时正好陪同父王一起听这个盲琴师弹琴,她非常聪明,妙解音律,听懂了太子寄托在琴声里的哀思,明白面前的这个盲琴师,原来就是自己的未婚夫法施太子,不禁痛哭流涕说:“我的夫君,原来竟落到这种地步!”
Công chúa đang hầu bên vua cha để nghe người mù gảy đàn, nàng rất thông minh, tinh thông âm luật, nghe một lúc nàng liền nhận ra người mù trước mặt chính là Pháp Thi thái tử — vị hôn phu của nàng. Nàng òa khóc: “Phu quân của thiếp lại lâm vào cảnh này!”
国王觉得很奇怪,忙问是怎么回事。公主就把法施太子用琴音叙述的悲惨遭遇,讲述了一遍。国王起先还有点不信,一问盲琴师,果然和女儿所说的丝毫不差,眼前的这个盲琴师,正是自己的女婿法施太子。
Quốc vương lấy làm lạ, hỏi rõ sự tình. Công chúa kể lại toàn bộ câu chuyện ẩn trong tiếng đàn. Quốc vương tra hỏi người mù, mọi điều đều trùng khớp. Ông tin chắc đó là con rể mình.
公主对父亲说:“我的命运,已经与夫君联结在一起了,贞女不事二夫。他现在遭受冤枉,流落到这个地步,更需要我来照顾他。希望父王同意,让我跟他走。”
Công chúa thưa: “Con đã đính ước với chàng, gái trinh không thể lấy hai chồng. Nay chàng bị oan, càng cần con ở bên chăm sóc. Xin phụ vương cho phép con theo chàng.”
国王和王后都很伤心,但见女儿的决心这么坚定,只好依从她。
Quốc vương và hoàng hậu đều không nỡ, nhưng thấy con gái quyết tâm nên đành thuận theo.
法施太子夫妇,又辗转回到本国。
Hai vợ chồng thái tử Pháp Thi dìu nhau trở về nước.
法施的父亲听说本城来了个弹琴高手,就把他唤进王宫。虽然这个盲琴师的面容,十分憔悴,但他越看越觉得像是法施,尤其是声音更像。国王就问道:“你是不是我的儿子法施?”
Quốc vương nghe nói có nghệ nhân đàn giỏi đến kinh thành liền triệu vào cung. Tuy người mù tiều tụy, nhưng quốc vương càng nhìn càng thấy giống Pháp Thi, đặc biệt là giọng nói. Ông hỏi: “Con có phải là Pháp Thi của ta không?”
法施再也忍不住了,伏在地上嚎啕大哭。国王、王后及宫女们,看见原来那么英挺的公子,被折磨得如此凄惨,都伤心地流下泪来。
Pháp Thi không kìm được nữa, quỳ sụp xuống đất mà òa khóc. Quốc vương, hoàng hậu và các cung nữ thấy chàng trai tuấn tú ngày nào bị hành hạ đến mức tiều tụy như thế, ai nấy đều đau lòng rơi lệ.
法施的妻子就将法施如何奉命剜眼的事,原原本本地告诉国王。国王马上下令追查,搞清楚原来是宠妃与丞相合谋搞的鬼,便下令将他们抓起来,痛打一顿之后活埋了。
Vợ Pháp Thi liền kể lại toàn bộ sự việc. Nàng thuật rõ việc thái tử bị buộc phải móc mắt theo thánh chỉ giả. Quốc vương lập tức điều tra, phát hiện thủ phạm là sủng phi và thừa tướng. Ông ra lệnh bắt cả hai, đánh no đòn rồi chôn sống làm tội.
此后,法施和他的妻子,在他父亲的国家里平安地生活,白头到老。
Từ đó, thái tử Pháp Thi và vợ cùng sống bình an, hạnh phúc cho đến cuối đời.
