四川丰都“鬼城”天子殿前左侧，有一座钟馗殿。殿中供奉的主神，是民间传说中专门捉鬼、斩鬼、吃鬼的鬼王钟馗。钟馗的显赫与唐明皇李隆基有很大关系。
Chếch về mé trái trước điện Thiên tử núi “Quỷ Thành” huyện Phong Đô Tứ Xuyên có một tòa Chung Quỳ điện. Vị thần được thờ chính trong điện chính là quỷ vương Chung Quỳ chuyên đi bắt quỷ, chém quỷ, ăn thịt quỷ trong truyền thuyết dân gian. Những chiến công lẫy lừng của quỷ vương Chung Qùy có quan hệ rất lớn đến Đường Minh Hoàng Lý Long Cơ.
据说，有一年唐明皇从骊山校场回宫，忽然得了重病，御医们费尽心思，忙活了一个多月也不见转机。一天深夜，明皇梦中见一牛鼻子小鬼，身穿红衣，一脚穿靴，一脚光着，靴子挂在腰间。这个小鬼偷走了杨贵妃的紫香囊和明皇的玉笛。李隆基见了大怒，大声呵斥。这时突然出现一个大鬼，头顶破帽，穿蓝袍，束角带，一下捉住小鬼，用手指剜出两眼，然后把小鬼撕成两半吃掉了。唐明皇忙问大鬼名讳，大鬼上前奏道：“臣是终南进士钟馗，因应举不捷，触殿阶而亡，死后成为鬼王，誓除天下恶笺妖蘖。”
Theo truyền thuyết, có một năm Đường Minh Hoàng từ trường thi ở Li sơn trở về cung, đột nhiên lâm bệnh nặng , các ngự y đều dốc hết tâm sức, tận tâm chữa trị hơn một tháng mà vẫn không thấy có chuyển biến. Một đêm khuya khoắt, Đường Minh Hoàng nằm mộng thấy một con quỷ nhỏ mũi trâu, mặc áo đỏ, một bên chân mang ủng, một chân để trần, còn ủng thì dắt bên hông. Con quỷ nhỏ này lén trộm túi hương tím của Dương Quý Phi và cây sáo ngọc của đường Minh Hoàng. Lý Long Cơ thấy vậy thì nổi giận đùng đùng lớn tiếng quát mắng. Lúc này đột nhiên xuất hiện một con quỷ to lớn, đầu đội mũ rách, mặc áo dài xanh, buộc thắt lưng bằng sừng, thoắt cái chộp lấy con quỷ nhỏ, dùng ngón tay móc hai mắt nó, sau đó xé làm hai và nuốt chửng. Đường Minh Hoàng vội hỏi danh tính con quỷ lớn, nó bèn bước tới trước tâu rằng: “Thần là Chung Quỳ, tiến sĩ ở Chung Nam, vì ứng thí thất bại nên đập đầu vào bậc thềm cung điện mà chết, sau khi chết hóa thành quỷ vương, thề sẽ diệt trừ lũ yêu ma ác quỷ trong thiên hạ.”
唐明皇大梦醒来，霍然痊愈，于是召大画家吴道子依梦中所见，画张“钟馗捉鬼图”。图画好后，李隆基瞪着眼睛看了半晌，说道：“莫不是先生跟我一块做梦来着？画得怎么这样像!”马上重赏了吴道子，并将此画悬于后宰门，用以镇妖驱邪。由于唐明皇的大力推崇，钟馗才得以确立了头号打鬼门神的地位。
Đường Minh Hoàng chợt bừng tỉnh giấc, bệnh liền khỏi hẳn, thế là ông triệu họa sĩ Ngô Đạo Tử vẽ một bức “Chung Quỳ bắt quỷ” theo những gì nhìn thấy trong mơ. Tranh vẽ xong, Lý Long Cơ tròn mắt nhìn hồi lâu rồi nói: “Không lẽ tiên sinh mơ cùng giấc mơ với ta? Sao lại vẽ giống thế này!” Thế là lập tức trọng thưởng cho Ngô Đạo Tử, đồng thời treo bức họa ở Hậu Tể Môn, dùng để trấn tà trừ yêu. Do Đường Minh Hoàng hết mực tôn sùng nên Chung Quỳ mới xác lập được địa vị môn thần diệt quỷ đệ nhất.
在清代小说《斩鬼传》和《平鬼传》里，钟馗的来历更加曲折。书中说他是陕西终南山秀才，生得丑恶怕人，却才华超群。一年进京应试，文不加点，一挥而就。主考官韩愈和陆贽阅后，不禁拍案叫绝，遂点为文名状元。不料唐德宗以貌取人，见了钟馗十分不悦，遂听信奸相卢杞谗言，要将钟馗赶出龙廷。钟馗气得暴跳如雷，当场自刎而亡。唐德宗十分悔恨，便将卢杞流放，并封钟馗为“驱魔大神”，遍行天下，以斩妖邪。钟馗翦除鬼魅，立下大功，被玉帝封为“驱魔帝君”。
Trong hai tiểu thuyết thời Thanh “Trảm quỷ truyện” và “Bình quỷ truyện”, xuất xứ của Chung Quỳ còn éo le hơn, trong sách nói rằng ông là tú tài ở núi Chung Nam của Thiểm Tây, tướng mạo rất xấu xí đáng sợ nhưng lại có tài hoa siêu quần. Một năm nọ khi vào kinh ứng thí, ông hạ bút thành văn, viết thông một mạch. Quan chủ khảo là Hàn Dũ và Lục Chí sau khi đọc không kìm được phải vỗ bàn khen hay, lập tức cho ông đậu trạng nguyên. Không ngờ Đường Đức Tông lại trông mặt chọn người, nhìn thấy Chung Quỳ thì hết sức không vui, nghe theo lời dèm pha của tên tể tướng gian tà Lư Khởi, đuổi Chung Quỳ ra khỏi long đình. Chung Quỳ giận tím người, tự vẫn chết tại trường thi. Đường Đức Tông hối hận vô cùng, bắt Lư Khởi đi đày, đồng thời phong Chung Quỳ là “đại thần trừ ma”, lệnh đi khắp thiên hạ để trảm tà trừ yêu. Chung Quỳ tiễu trừ ma quỷ, lập công trạng lớn, được Ngọc đế phong làm “Đế quân trừ ma”.
民间还十分流行“钟馗嫁妹”的传说。钟馗有个同乡好友杜平，为人乐善好施，馈赠银两助钟馗赴试。钟馗因面貌丑陋而被皇帝免去状元，一怒之下，撞阶而死。跟他一同应试的杜平便将其隆重安葬。钟馗做了鬼王以后，为报答杜平生前的恩义，遂亲率鬼卒于除夕时返家，将妹妹嫁给了杜平。这就是著名的“钟馗嫁妹”。“钟馗嫁妹”成为古代绘画和戏剧的一个重要题材，受到人们的普遍欢迎。
Trong dân gian còn lưu truyền rộng rãi truyền thuyết về “Chung Quỳ gả em gái”. Chung Quỳ có một người bạn đồng hương tên Đỗ Bình, rất thích làm việc thiện, biếu lộ phí cho Chung Quỳ lên kinh ứng thí. Chung Quỳ vì tướng mạo xấu xí nên bị hoàng đế phế chức trạng nguyên, trong lúc uất ức đã đâm đầu vào bậc thềm mà chết. Đỗ Bình cùng đi ứng thí đã an táng ông thật trọng thể. Sau khi làm quỷ vương, Chung Quỳ vì muốn báo đáp ân tình của Đỗ Bình lúc sinh tiền nên đã sai quỷ tốt thân cận trở về nhà vào đêm trừ tịch, gả em gái cho Đỗ Bình. Đây chính là truyền thuyết “Chung Quỳ gả em gái” nổi tiếng. Truyền thuyết này đã trở thành một đề tài chính trong các tranh và kịch cổ, được dân chúng ưa chuộng rộng rãi.
其实，历史上并无钟馗其人，钟馗源于古代一种用于驱鬼的棒槌(椎)──终葵。历代讹传，用来打击妖魔鬼怪的终葵，逐渐被人格化，成了终南进士，并产生了钟馗捉鬼的传说，钟馗的衍变确实富有戏剧性。
Thực ra, trong lịch sử không hề có người tên Chung Quỳ, Chung Quỳ bắt nguồn từ một loại chày dùng để đuổi ma gọi là “Chung Quỳ” (cùng một cách phát âm nhưng khác cách viết). Theo lời đồn qua các thời đại, loại chày “Chung Quỳ” dùng để đánh yêu quái dần dần được nhân cách hóa, trở thành tiến sĩ núi Chung Nam, đồng thời sản sinh ra truyền thuyết về Chung Quỳ bắt quỷ, sự biến đổi của Chung Quỳ quả thật mang đầy màu sắc hí kịch.
钟馗成为镇鬼避邪的神明以后，他的画像受到从宫廷到民间的广泛欢迎。不但春节时挂钟馗像，端午节也把他请出来，用以避邪。钟馗还受到历代画家的钟爱，传世的钟馗名画不胜枚举。
Sau khi Chung Quỳ trở thành thần trừ ma diệt quỷ, tranh chân dung của ông cũng rất được ưa chuộng từ cung điện cho đến dân gian. Không những năm mới treo tranh Chung Quỳ mà ngay Tết Đoan ngọ cũng mời ông về để trừ tà. Chung Quỳ còn rất được họa sĩ các thời đại ưa thích, những bức danh họa truyền đời về Chung Quỳ nhiều không kể xiết.
除了怒目圆睁、凶猛可畏的钟馗像以外，还有另一种和颜悦目、一团和气的钟馗像，画面上还常配有蝙蝠或蜘蛛。这是祈福钟馗，蝙蝠的“蝠”与“福”同音，画上蝙蝠意味着“幸福来临”。钟馗头上画个蜘蛛亦有此意。蜘蛛，民间又称“喜蛛儿”。“喜蛛儿”自空而降，意味着“喜从天降”。这些都寄托着人们祈福的美好愿望。
Ngoài những tranh Chung Quỳ trừng mắt giận dữ, hung dữ đáng sợ ra còn có một loại tranh Chung Quỳ nét mặt tươi cười đầy hòa khí, trên tranh còn được phối thêm hình dơi hoặc nhện. Đây chính là Chung Quỳ cầu phúc, từ “bức” trong “biên bức” (con dơi) đồng âm với từ “phúc”, điểm thêm hình dơi mang ý nghĩa “phúc đến”. Trên đầu Chung Quỳ có một con nhện cũng mang nghĩa như vậy. “Nhền nhện” trong dân gian còn gọi là “Hỉ chu nhi”. “Hỉ chu nhi” từ trên trời rớt xuống, có nghĩa là “chuyện mừng bất ngờ”. Những điều này đều gửi gắm mong ước cầu phúc tốt đẹp của người dân.