1999年，我在一家医院做护士，负责药房配药。
Năm 1999, tôi làm y tá trong một bệnh viện, phụ trách pha thuốc ở phòng thuốc.
周末的天气不好。我想了想，还是拎起单位发的水果回家去，到巷口的时候，看到她正和邻居吵架。围观的邻居看到我，拉了拉正扯着嗓子的她：别吵了，小冰回来看你了。她一把甩开那人的手：我吵架关她什么事？
Thời tiết cuối tuần không tốt. Tôi nghĩ ngợi hay là xách trái cây của bệnh viện phát về nhà. Lúc tới hẻm, nhìn thấy bà đang cãi nhau với hàng xóm. Hàng xóm vây quanh nhìn thấy tôi, kéo kéo bà đang dài giọng: Đừng cãi nữa, Tiểu Băng về thăm ba rồi. Bà hất tay người đó ra: Tôi cãi nhau liên quan gì đến nó?
我从小到大，她就一直在与人吵架。她没有男人，一个人养我，却不去工作，每天都在与邻居打麻将。记忆中，放学回家总是看到她与邻居在吵架。她似乎总是在表现她的凶悍。我医专一毕业，马上就搬出这里。搬到医院宿舍第一晚，我看了书，听了听音乐，然后睁开眼睛享受这样一个人的宁静。是的，我可以没有爸爸，也可以没有妈妈。但我现在终于有了自由，哪怕仅仅只是这一间不到10平米的小宿舍。
Bà luôn cãi nhau với người ta từ khi tôi còn nhỏ đến lớn. Bà không có đàn ông, một mình nuôi tôi, nhưng lại không đi làm, mỗi ngày đều đánh mạt chược với hàng xóm. Trong kí ức, tan học về nhà, tôi luôn thấy bà đang cãi nhau với hàng xóm. Bà hình như luôn thể hiện thói hung hăng của mình. Tôi vừa tốt nghiệp ngành y, liền dọn ra khỏi nơi ấy. Buổi tối đầu tiên dọn đến kí túc xá bệnh viện, tôi đã đọc sách, nghe nhạc, sau đó mở to mắt tận hưởng sự yên tĩnh một mình như thế. Đúng vậy, tôi có thể không có cha, cũng có thể không có mẹ. Nhưng bây giờ rốt cuộc tôi đã có tự do, cho dù chỉ là một phòng kí túc nhỏ không đến 10 m2.
1996年我16岁，中考前3天，肚子忽然痛得很厉害。我的同桌，一个斯文清爽的男生，他与我坐了一年，没正式与我讲过一句话，因为我总是不理人。他在这一天忽然对我说了一年来的第一句话：给你我的外套，围在腰上回家吧。
Năm 1996, tôi 16 tuổi, trước ngày thi 3 hôm, bụng tôi đột nhiên đau dữ dội. Bạn cùng bàn tôi, một bạn nam nho nhã gọn gàng, cậu ấy và tôi đã ngồi chung một năm, chưa chính thức nói chuyện một câu nào với tôi, bởi vì tôi luôn không để ý đến người ta. Cậu ấy bỗng nhiên hôm đó nói với tôi một câu đầu tiên trong năm: cho bạn áo khoác của tôi, bạn buộc nó trên eo mà về nhà.
她那天大概是输了钱，回到巷口看到有个男生跟我在身后，又看到我腰间围着男生的外套。就随手抄起旁边的棍子，先是一棍子打向我：你这个死丫头！再一棍子打向那个男生：滚！再不滚连你一起打死！男生见她的阵势吓坏了，转身就跑。棍子落在我身上，细密而有力道，但仍比不上我肚子里的绞痛。我看着她，她骂声尖利而刺耳：我让你早恋！我让你小小年纪就和男人去鬼混。很快引来了围观的邻居。我忍耐着，站得很直。任棍子打在我直直的腿上。有邻居让我快认错，我抿着嘴，就是不出声。她于是更气愤，挣脱拉她的邻居，抓住我细瘦的胳膊狠命地打。然后，我晕倒了。
Ngày hôm đó, có lẽ bà đã thua tiền, về đến đầu hẻm thấy có một nam sinh ở phía sau tôi, còn thấy cái áo khoác của cậu nam sinh quấn trên thắt lưng tôi. Tiện tay, bà tóm lấy cây roi bên cạnh, trước tiên là đánh tôi một roi: Con nhỏ đáng chết này! Lại đánh bạn trai đó một roi: Cút xéo! Còn không cút đi ngay cả mày cũng bị đánh chết đấy! Bạn trai thấy dáng vẻ của bà thì sợ quá, quay người chạy đi. Roi giáng xuống người tôi, chằng chịt và mạnh bạo, nhưng vẫn không bằng cơn quẵn đau trong bụng tôi. Tôi nhìn bà, tiếng bà mắng lanh lảnh mà inh tai: Tao để mày yêu sớm! Tao để mày có tí tuổi đã đi bụi đời với đàn ông, Hàng xóm chẳng mấy chốc vây quanh nhìn. Tôi cố chịu đựng, đứng rất thẳng. Mẵc cho cây roi đang quất thẳng lên trên đùi tôi. Có người hàng xóm bảo tôi mau nhận lỗi, tôi mím chẵt miệng, không thốt ra tiếng. Bà vì thế càng giận, hàng xóm kéo bà ra, giữ chẵt cánh tay nhỏ gầy đánh tôi trối chết. Sau đó, tôi ngất xỉu.
醒来的时候，我已经躺在床上，并且换上了干净的衣裤。她端了碗红糖水放在桌上：喝了它！你就是死性子，打死你都不开口，像那个死丫头一样！
Lúc tỉnh dậy, tôi đã nằm ở trên giường, đồng thời đã thay quần áo sạch sẽ. Bà bưng bát nước đường cát đẵt trên bàn: Uống nó đi! Mày thật là cứng đầu, đánh chết cũng không mở miệng, giống y con nhỏ chết tiệt đó!
我喝着红糖水，听她絮絮叨叨地骂着那个“死丫头”。她骂着骂着，就哭了。她说她怎么这么命苦，年纪轻轻26岁就死了老公，也没留下什么钱；36岁又死了女儿，还要帮她养一个不知道是谁的种的外孙女，老天真没眼！
Tôi uống nước đường, nghe bà lảm nhảm mắng “con nhỏ chết tiệt”. Bà mắng mãi mắng mãi rồi khóc. Bà nói sao mà bà khổ thế này, mới 26 tuổi đã chết chồng, cũng không để lại tiền bạc gì; 36 tuổi lại chết con gái, còn bắt bà giúp nó nuôi một đứa cháu ngoại không biết là con ai, ông trời thật không có mắt!
她52岁了，但看起来像四十多岁，衣服也穿得很年轻。邻居们都说，我只不过像了她三分之一，可在学校里，已经有很多男生偷偷地叫我冰美人。我从小只有邻居抱我而没有她抱我的记忆。如同我不喜欢她一样，她也不喜欢我。
Bà đã 52 tuổi, nhưng trông giống như mới hơn 40, quần áo cũng mẵc rất trẻ trung. Những người hàng xóm đều nói, tôi bất quá chỉ giống 1/3 của bà, nhưng ở trường, đã có rất nhiều nam sinh lén gọi tôi là Băng mỹ nhân. Từ nhỏ, tôi chỉ có kí ức được hàng xóm ôm mà không được bà ôm. Cứ như tôi không thích bà, bà cũng chẳng thích tôi.
2003年，我交了第一个男友，他年纪有点大。有一天，我和男友在吃西餐的时候，四婶给我打电话：小冰，你有空吗？回来看看她吧，她生病了。
Năm 2003, tôi quen bạn trai đầu tiên, anh ấy hơi lớn tuổi. Có một hôm, tôi và bạn trai đang ăn cơm tây, thím tư gọi điện cho tôi: Tiểu Băng, con có rãnh không? Về thăm bà đi, bà bệnh rồi.
我吃了饭，男友送我去看她。他很懂事，买了很多东西给她。他说：要谢谢她帮我照顾你这么多年。不知为什么，我很傻地为着一句话感动，拉了他的手去见她。
Tôi ăn xong, bạn trai đưa tôi về thăm bà. Anh rất biết chuyện, mua rất nhiều đồ cho bà. Anh nói: Phải cám ơn bà đã giúp anh chăm sóc em bao năm nay. Không biết tại sao, tôi rất ngốc đã vì một câu nói mà cảm động, kéo tay anh đi thăm bà.
她坐在门口和人大麻将，谈笑风生看不出来生病的样子。她看见我，瞟了一眼我拉着男友的手：怎么？从小没有爸爸就要找一个像爷爷这么老的人结婚吗？所有的人都看向我，男友放开我的手。我才恍惚记起，他56岁了，比我大33岁。
Bà ngồi ở trước cửa chơi bài mạt chược với người ta, nói cười rôm rả, không ra dáng bị bệnh. Bà nhìn thấy tôi, liếc nhìn tôi đang nắm tay người bạn trai: Sao hả? Từ nhỏ không có cha thì muốn tìm một người như cha để lấy à? Tất cả mọi người đều nhìn tôi, bạn trai buông tay tôi ra. Tôi mới hoảng hồn nhớ ra, anh đã 56 tuổi, lớn hơn tôi 33 tuổi.
她站起来，一把把我来到她身后，她把那些名贵的东西扔到那个男人身上：带你的东西滚！有钱就可以随便糟蹋无知女孩子吗？再不走我用扫把赶你。
Bà đứng lên, kéo tôi đứng phía sau bà, bà vứt hết những thứ nổi tiếng, đắt tiền lên người đàn ông đó: Đem đồ của ông cút đi! Có tiền thì có thể tùy tiện chà đạp con gái ngây thơ hay sao? Còn không đi, tôi lấy chổi quét ông đi bây giờ.
时隔7年，她再用类似的方法，骂走了走进我身边的第二个男性。这个老男人像当年夺路而逃的小男生一样，很快消失在巷口尽头。她一把甩开我，坐回她的麻将桌上。
Cách 7 năm, bà lại dùng cách như thế mắng đuổi té tát người đàn ông thứ hai bên cạnh tôi. Người đàn ông có tuổi này giống như cậu nam sinh năm đó tìm đường mà chạy, phút chốc mất hút ở cuối hẻm. Bà liền hất tôi ra, trở về ngồi trên bàn mạt chược của bà.
2004年，又是中秋节。她第一次亲自打电话给我，让我回去吃饭。饭桌上有她，有四婶，还有一个陌生的年轻男子。
Năm 2004, lại là tết trung thu. Lần đầu tiên bà đích thân gọi điện cho tôi, bảo tôi về ăn cơm. Trên bàn có bà, có thím tư, còn có một người con trai trẻ tuổi xa lạ.
我知道这是不与我打招呼的相亲。我坐下默默吃饭。他与四婶扯着一些不着边际的话题。大多说我喜欢什么，不喜欢什么。年轻男子说：我都知道。我才抬眼看他，他戴了眼镜，我不喜欢。他说：你还记得吗？我是杨阳。初三那年，我们做过一年同桌的。
Tôi biết đây là cuộc xem mẵt không báo trước. Tôi ngồi xuống lẵng lẽ ăn cơm. Anh và thím tư tán gẫu một vài vấn đề ngoài lề. Phần nhiều là nói tôi thích gì, không thích gì. Chàng trai trẻ nói: Con đều biết cả. Tôi mới ngước mắt nhìn anh, anh đeo kính, tôi không thích. Anh nói: Em còn nhớ không? Anh là Dương Dương. Năm học lớp 9, chúng ta ngồi cùng bàn cả năm.
我放下饭碗，站起来往外面走。当年丢下我逃跑的人，现今怎么可以得到我的爱情？他追了出来，在后面很大声地喊：对不起！我没理。我打电话给她，说：以后再不要理我的事情！
Tôi đẵt chén cơm xuống, đứng lên đi ra ngoài. Người bỏ tôi chạy mất năm đó, bây giờ sao có thể có được tình yêu của tôi? Anh đuổi theo ra ngoài, ở đằng sau nói rất to: Xin lỗi! Tôi không thèm để ý. Tôi gọi điện thoại cho bà, nói: Sau này đừng bao giờ lo chuyện tình cảm của cháu nữa!
有一天，那个初三同桌在我下班的时候等到我，递给我一个保温瓶：你外婆给你炖的汤，他笑的很温暖。我接过，冷冷地说谢谢。
Có một hôm, lúc tan ca, người bạn cùng bàn học lớp 9 đợi tôi, đưa cho tôi một bình thủy: Bà ngoại em cho em canh hầm, anh cười rất ấm áp. Tôi nhận, lạnh lùng nói cám ơn.
我转过身上楼的时候，他说：我花了好多年才鼓起勇气找你，我决不会放弃的！我转身往楼上走。他在后面说：你这个人，怎么这么冷漠！她病得很严重，还在给你堡汤喝！我站在门口，呆了。
Lúc tôi quay người lên lầu, anh nói: Anh đã mất rất nhiều năm mới có dũng khí tìm em, anh quyết không thể bỏ mất! Tôi quay người đi lên lầu. Anh ở phía sau nói: Con người em sao lạnh lùng như thế! Bà bệnh rất nẵng, còn hầm canh cho em uống! Tôi đứng ở cửa, lẵng người.
才一个月不见，她瘦成这个样子！她老了，很老。她的头发几乎没有黑色了，还有点稀拉。我从没有见过她这样子。我走过去，抓住她的手，好一会儿，她才醒过来。她说：你回来了？我没事。人总要生病的，也不能总不生病。
Mới một tháng không gẵp, người bà đã gầy như thế! Bà già rồi, rất già. Tóc bà gần như không có màu đen nữa, chỉ còn lơ phơ vài cọng. Tôi chưa từng nhìn thấy dáng vẻ này của bà. Tôi đi qua, nắm chẵt tay bà, vừa nghe bà liền tỉnh lại. Bà nói: Cháu về rồi à? Bà không sao. Người luôn muốn bệnh, cũng không thể không bệnh.
我说：我送你去医院！她自然不肯。我不由分说叫了车来，我直觉她一定病的很重，而我，快要失去她。
Tôi nói: Cháu đưa bà đi bệnh viện! Bà tự nhiên không chịu. Tôi không thèm phân bua đã gọi xe đến, theo trực giác của tôi, bà nhất định bệnh rất nẵng, và tôi, sắp mất bà.
她果然病得很重，胃癌晚期。我知道这意味着什么。她其实两年前就知道自己生病，却不肯住院治疗。她躺在床上，像个瘦弱的孩子。醒这的时候，她很痛，却不哼一声，靠回忆挨过时间。她回忆她年轻的时光，回忆她年纪轻轻就死了丈夫，回忆她不听话的生下孩子后就死去女儿。她渐渐不能再说什么话。
Quả nhiên, bà bệnh rất nẵng, ung thư dạ dày thời kì cuối. Tôi biết điều này có nghĩa là gì. Thực ra hai năm trước bà đã biết mình bị bệnh, nhưng lại không chịu nhập viện chữa trị. Bà nằm trên giường, giống như một đứa trẻ yếu ớt. Lúc tỉnh dậy, bà rất đau, lại không rên một tiếng, sống khổ sở theo hồi ức. Bà nhớ thời bà còn trẻ, nhớ đến người chồng trẻ đã chết, nhớ đứa con gái không nghe lời bà sau khi sinh con đã chết. Bà dần dần không thể nói gì nữa.
有一天晚上，她说要去小解，非要到卫生间去，她已经没有力气起来。我轻轻地抱起她。在卫生间放下的时候，她忽然伸出消瘦的手臂圈住我：女女，让我抱抱你吧。你一定在怪我一直没有抱过你。
Có một đêm, bà nói muốn đi tiểu, cần phải đến phòng vệ sinh, bà đã không có sức đứng lên. Tôi nhẹ nhàng ôm bà. Lúc xuống phòng vệ sinh, bà đột nhiên đưa cánh tay gầy yếu vòng chẵt lấy tôi: Cháu gái, để bà ôm cháu nhé. Cháu chắc là đang trách bà mãi không ôm cháu.
我触电般站定，泪如雨下。
Tôi đứng chết trân như chạm phải điện, nước mắt như mưa.
那个晚上，她如厕完后，要我细细地替她梳了头。半夜，在我终于困极睡着的时候，她静悄悄地去了。
Đêm đó, sau khi đi nhà vệ sinh xong, bà muốn tôi chải đầu thật kĩ giúp bà. Nửa đêm, lúc tôi cuối cùng đã ngủ thiếp đi, bà đã nhẹ nhàng ra đi.
2006年，我结婚了，新郎是杨阳。我想起她对我说的话：你想啊，有哪个男生会体贴到把外套给一个来了月事的女孩还送她回家？外婆当时打你，只怕你像你妈妈一般，早早恋爱早早生子死于非命。
Năm 2006, tôi lấy chồng, chú rể là Dương Dương. Tôi nhớ những lời bà đã nói với tôi: Cháu nghĩ đi, có cậu con trai nào có thể chu đáo đến mức cho một đứa con gái có kinh chiếc áo khoác, còn đưa cô ấy về nhà? Lúc bà ngoại đánh con, chỉ sợ con giống mẹ con, yêu sớm sinh con sớm thế nào cũng chết.
她给我留下不少钱，四婶说：她不肯去医院，是怕这笔钱没了留不下什么给你啊。那是你外公死的时候留下的。她没上过什么学，哪里找得到什么工作？只好打打麻将赚点小零花。四婶又说：你也别怪她对你冷淡：你妈16岁因为生你死了，她心里不好过。
Bà còn để lại cho tôi không ít tiền, thím tư nói: Bà không chịu đi bệnh viện là sợ số tiền này không còn, chẳng để lại được gì cho con. Đó là số tiền lúc ông ngoại con chết để lại. Bà không có học hành gì, đâu tìm được việc gì? Đành phải đánh mạt chược để kiếm chút tiền lẻ. Thím tư còn nói: Con cũng đừng trách bà lạnh lùng với con: Mẹ con 16 tuổi vì sinh con đã chết, trong lòng bà không hết đau.
我的女儿出生了，我喜欢抱这她，对她说话。杨阳说：她才几岁，能听懂吗？我知道，只要说，她一定懂。就像她一样，她多强悍的骂人，可她一直没有离开我。她要走的那天晚上，用她细瘦无力的胳膊抱住我，她说：让我抱抱你吧。
Con gái của tôi đã ra đời, tôi rất thích bế nó, nói chuyện với nó. Dương Dương nói: Nó mới mấy tuổi, có thể hiểu được sao? Tôi biết, chỉ cần nói, nó nhất định hiểu. Giống như bà, bà gắt gỏng chửi người ta, nhưng bà vẫn không rời xa tôi. Đêm bà sắp ra đi, ôm tôi bằng cánh tay gầy guộc, yếu ớt, bà nói: Hãy để bà ôm cháu nhé.
我知道她待我好，但那一个拥抱，我真的等了好多年！
Tôi biết bà rất tốt với tôi, nhưng cái ôm đó, tôi thực sự đã đợi nhiều năm rồi.