百合是多年生草本鳞茎的球根花卉，属百合科百合属。多产于北半球温带，也有少数产于南半球的寒带及热带。原产中国东南、西南、华南、华东及川、滇、甘肃、陕西、山西、河南等地的高山峡谷之中，人工栽培的更多，几乎遍及全国各地。
Bách hợp là một loài cỏ hoa rễ tròn thân củ, gốc cỏ, sống lâu năm, thuộc họ Bách hợp. Sinh trưởng nhiều ở vùng ôn đới Bắc bán cầu, cũng có một số ít sinh trưởng ở vùng hàn đới và nhiệt đới của Nam bán cầu. Ban đầu nó vốn sinh ra ở những vùng núi cao hang sâu như Đông Nam, Tây Nam, Hoa Nam, Hoa Đông Cập Xuyên, Điền, Cam Túc, Thiểm Tây, Sơn Tây, Hà Nam, của Trung Quốc. Người ta trồng ngày càng nhiều, hầu như khắp các nơi trên cả nước.
百合花一般有白色、橙黄、红色几种颜色。过去在中国陕西太白山中，还有一种野生的绿百合花，现在川、滇等地也偶尔能见到。百合的花期在六月至八月。花朵侧生在花梗顶端，形状像平展的喇叭。
Hoa bách hợp thường có mấy màu như: trắng, vàng cam, đỏ. Đi ngang vùng núi Thái Bạch – Thiểm Tây, còn có một loại hoa Bách hợp xanh mọc hoang, ngày nay, tại các vùng Xuyên, Điền, v.v… thỉnh thoảng cũng có thể nhìn thấy. Mùa hoa Bách hợp là từ tháng 6 đến tháng 8. Đóa hoa mọc nghiêng ở chót đỉnh của cuống hoa, hình dáng giống như chiếc kèn phẳng phiu.
百合的鳞茎营养丰富，含淀粉21.7％，粗蛋白4.5％，是滋补上品。入药有镇咳、祛痰、润肺、健胃、安神等功效。尤其是妇女产后食之大有益处，因它还可促进血液循环。
Thân củ của Bách hợp có chất dinh dưỡng phong phú, có chứa 21.7% bột lọc, 4.5% protein thô, là một thực phẩm bổ dưỡng thượng hạng. Dùng làm thuốc có các công dụng như: cầm ho, trừ đờm, nhuận phổi, khỏe dạ dày, an thần, v.v… Đặc biệt phụ nữ sau khi sinh ăn là rất tốt, vì nó còn có thể thúc đẩy sự tuần hoàn máu.
百合的种类很多，百合属的就有100种，中国原产者30种以上。按其用途一般分两大类。
Chủng loại của Bách hợp rất nhiều, Bách hợp có khoảng 100 loại, giống gốc ở Trung Quốc có trên 30 loại. Sắp xếp theo công dụng thì thông thường chia làm 2 nhóm lớn.
有的鳞茎不能食用，比如鹿子百合、麝香百合、青岛百合、湖北百合等，其鳞茎很小或味苦。但这些不能食用的百合的花却非常艳丽，是优美的观赏花卉。
Có loại thân củ không thể ăn được, ví dụ như: Bách hợp Lộc Tử, Bách hợp Xạ Hương, Bách hợp Thanh Đảo, Bách hợp Hồ Bắc, v.v… trong đó thân củ của nó rất nhỏ hoặc có vị đắng. Nhưng hoa của những loại Bách hợp không ăn được lại tuyệt đẹp, đẹp nhất trong các loài cỏ hoa.
以取鳞茎供食用的百合，主要是卷丹，即黄百合，或叫倒垂莲，日本称为鬼百合。南京所产的味甜个大，最负盛名，故又叫南京百合。它产于中国长江下游各地。叶互生披针形、深绿色，叶腋间生珠芽，可供繁殖。茎高达一米，夏季开橙黄色花。因花瓣反卷向下开放，猜想“卷丹”之名因此而得吧。花瓣上布满了暗紫色斑点，所以也有人叫它虎皮百合。可食用的另有渥丹，或称山丹，又名连珠、红百合、川强瞿。日本叫它姬百合。在河北、陕西等地山区有野生。此种百合茎短叶狭、不生珠芽，花有黄、红二色。
Các loại Bách hợp dùng được thân củ, chủ yếu là Bách hợp Quyển Đơn, tức bách hợp vàng, hay còn gọi là Đảo Thùy Liên, Nhật Bản gọi là Bách hợp quỷ. Giống Bách hợp có vị ngọt đậm trồng ở vùng Nam Kinh, rất nổi tiếng, nên còn được gọi là Bách hợp Nam Kinh. Nó sinh trưởng ở những vùng hạ du Trường Giang Trung Quốc. Lá hình kim, mọc cách rũ xuống, có màu xanh đậm, vùng nách lá có mầm cây, để sinh sôi nảy nở. Thân cây cao đến 1m, mùa hè nở hoa màu vàng chanh. Vì cánh hoa cuốn lại ngược với hướng hoa nở, nên đoán chừng tên “Quyển Đơn” từ đó mà ra. Trên cánh hoa rải đầy những chấm màu tím than, nên cũng có người gọi nó là Bách hợp da hổ. Những loại có thể ăn được khác gồm có: Ốc Đơn còn gọi là Sơn Đơn hay Liên Châu, Bách hợp đỏ, Xuyên Cường Cù. Nhật Bản gọi nó là Bách hợp Cơ. Ở các vùng núi Hà Bắc, Thiểm Tây, v.v… còn có nhiều loài mọc hoang. Loài Bách hợp này thân ngắn, lá hẹp, không có mầm cây, hoa có hai màu: vàng, đỏ.
百合的地下茎形态特殊，呈鳞状、层层鳞片互相叠合，所以人们称为“百合”。此外，也有人说，百合之名是指百子团结之意，其中还有一个动人的传说。
Phần thân dưới đất của Bách hợp có hình dạng đặc biệt, hình vảy, từng miếng vảy xếp lớp chồng lên nhau, cho nên người ta gọi nó là “Bách hợp”. Ngoài ra, cũng có người nói, tên Bách hợp là chỉ ý chí đoàn kết Bách Tử, trong đó còn có một truyền thuyết cảm động lòng người.
说是早年间四川一带有个国家叫蜀国。国君与皇后恩爱有加，他们生有一百个王子。在国君与皇后年事渐高以后，国君又娶了一个年轻貌美的妃子。这妃子入宫第二年就给老国君生了一个小王子。国君老年得子，十分高兴，倍加宠爱。王妃的想法可不一样，她想到的是自己生的这个小王子若想继承王位，是怎么也斗不过皇后生的那一百个王子的。于是她就向国君进谗言，说皇后教唆着那一百个王子要造反。国君年纪大了，不免昏庸、不辨是非。就下令将皇后和一百个王于都驱赶出境。蜀国的邻国叫滇国。滇国本来就对蜀国虎视眈眈，想侵占蜀国的土地。现在见蜀国国君如此昏庸无道，居然连自己的亲生儿子都赶出国境，认为时机已到，便马上发兵攻打蜀国。蜀国本来国力是强盛的，但文武大臣们自从见到国君宠幸王妃，听信谗言、赶走皇后和王子，也都人心涣散，都不愿为国君效力了。所以滇国的军队攻城夺池，很快就逼近蜀国国都了。形势万分危急。
Chuyện rằng, năm xưa vùng Tứ Xuyên có một quốc gia tên là Thục, đức Vua và Hoàng hậu tình cảm mặn nồng, họ sinh được một trăm Hoàng tử. Sau khi đức vua và Hoàng hậu già yếu, đức vua lại lấy một phi tử trẻ đẹp nữa. Người phi tử này vào cung được hai năm thì sinh cho vị vua già một tiểu Hoàng tử. Vua đã già mà vẫn có con nên hết sức vui mừng, càng sủng ái người phi tử bội phần. Nhưng cách nghĩ của Vương Phi lại không như thế, nàng ta muốn tiểu Hoàng tử mà mình sinh ra phải được thừa kế Vương vị, nhưng làm sao cũng không đấu lại được với một trăm Hoàng tử mà Hoàng hậu đã sinh. Thế là, nàng bèn tâu lên đức vua những lời gièm pha, nói rằng Hoàng hậu xúi giục trăm Hoàng tử tạo phản. Đức vua tuổi đã cao, không tránh khỏi u mê, không phân biệt thị phi. Liền hạ lệnh đuổi Hoàng hậu và một trăm Hoàng tử ra khỏi đất nước. Nước láng giềng của nước Thục tên là Điền. Nước Điền từ lâu đã nhìn nước Thục bằng con mắt căm thù, muốn xâm chiếm lãnh thổ nước Thục. Bây giờ thấy vua nước Thục u mê vô đạo như vậy, lại đuổi cả con ruột của mình ra khỏi đất nước, cho rằng thời cơ đã đến, liền lập tức phát binh đánh chiếm nước Thục. Nước Thục vốn dĩ là một nước hùng mạnh, nhưng từ khi các văn võ đại thần nhìn thấy vua yêu chiều Vương phi, nghe theo lời xua nịnh, đuổi Hoàng hậu và các Hoàng tử, thì trong lòng đã bất mãn, đều không muốn phục vụ đức vua nữa. Cho nên khi quân nước Điền tấn công , phút chốc đã áp sát kinh thành nước Thục. Tình thế vô cùng nguy cấp.
国君在束手无策之际，只好亲自督阵。可是他年岁大了，体力不济；加上威信丧失，军队中人人只顾自保性命，无人肯冲锋陷阵。正在这时候，国君忽然看见远远来了一队人马，人数不多，却英勇异常，直奔入敌人阵营，一阵猛冲猛杀，竟然把敌军杀得人仰马翻，剩下的少数几个也狼狈逃窜而去。待到国君带领着军队迎上前去，才看清楚原来这一支仿佛从天而降的援军，竟然是被自己驱逐出宫的一百个王子，以及他们带领的家臣们。
Vua bó tay hết cách đối phó, đành đích thân chỉ huy trận đánh. Nhưng ông tuổi cao, sức yếu; lại thêm mất hết uy tín, quân lính trong đội ai nấy chỉ lo tự bảo vệ cho tính mạng của mình, không ai chịu xung phong ra trận. Ngay lúc đó, đức vua bỗng nhiên nhìn thấy từ xa có một đoàn người ngựa tiến đến, người không nhiều, nhưng anh dũng lạ thường, cứ nhằm thẳng kẻ địch mà xông lên, đã giết quân địch người ngựa ngã nhào hết, vài tên trong số ít còn lại cũng bỏ chạy một cách thảm hại. Đến khi đức vua dẫn quân ra trước nghênh đón, mới nhìn rõ thì ra đoàn viện binh dường như là từ trên trời rơi xuống này, lại chính là một trăm Hoàng tử đã bị mình đuổi ra khỏi cung, cùng với các đại thần do họ lãnh đạo.
当时，国君又高兴又惭愧，激动得不知说什么才好。这时一位老臣赶上前来，对国君说：“皇上，家和万事兴呀。你该把皇后和王子们都接回宫来，一家人团团圆圆才能安家兴国。”大王子说：“父王，请您放心，母后一贯教导我们要团结一心，共同扶佐父王，更要我们善待王妃与小弟。我们一百个兄弟永不分离，一定要帮助父王共同治理国家。”国君老泪纵横，激动得说不出话来。以后当然是接回了皇后和一百个王子，王妃也知错认错了。蜀国从此更强盛发达了。
Lúc đó, đức vua vừa mừng vừa thẹn, cảm động không biết nói gì cho phải. Lúc này, một đại thần lớn tuổi vội tiến về phía trước, tâu với đức vua: “Hoàng thượng, mọi chuyện tốt đẹp rồi, người nên đón Hoàng hậu và các Hoàng tử về cung, cả nhà đoàn viên mới có thể an gia hưng quốc.” Hoàng tử cả nói: “Thưa Phụ vương, xin cha yên tâm, Mẫu hậu xưa nay luôn dạy chúng con phải đoàn kết một lòng, cùng chung sức phò trợ Phụ vương, càng phải đối đãi tốt với Vương phi và tiểu đệ. Một trăm anh em chúng con mãi mãi không chia lìa, nhất định phải giúp Phụ vương cai quản đất nước.” Vị vua già nước mắt lưng tròng, xúc động nói không thành lời. Sau đó, tất nhiên là đón Hoàng hậu và một trăm Hoàng tử về cung, Vương phi cũng biết sai và đã nhận lỗi. Nước Thục từ đó càng hùng mạnh và thịnh vượng hơn.
以后不久，奇怪的事发生了。那就是在王子们当年与敌军作战的高山林下，不知不觉地长出了一种奇异的植物。后来，人们根据它的地下茎层层叠合的特点，并联想到百子合力救蜀王的故事，便给它取了一个象征兄弟团结意义的名字——“百合”。
Không lâu sau đó, một chuyện kỳ lạ đã xảy ra. Đó là tại nơi núi cao rừng thẳm mà các Hoàng tử đánh nhau với quân địch năm ấy, không biết từ đâu lại mọc lên một loài cây lạ. Sau này, người ta dựa theo đặc điểm thân dưới có các vảy xếp chồng lên nhau của nó, đồng thời cũng liên tưởng đến câu chuyện một trăm Hoàng tử hợp sức cứu nước Thục, bèn đặt cho nó cái tên có ý nghĩa tượng trưng cho sự đoàn kết anh em – “Bách hợp”.